Eğitim Sitesi

Açıklamalı Türkçe Deyimler Sözlüğü

Örneklerle Açıklamalı Türkçe Deyimler Sözlüğü

    Deyim Nedir? Özellikleri Nelerdir?

    Deyimler ile ilgili bazı tanımlamalar;

    - Genellikle gerçek anlamından az çok ayrı bir anlamı olan, ilgi çekici bir anlatımı bulunan, ifadeyi daha zengin kılan, iki veya daha fazla kelimeden meydana gelen, kalıplaşmış söz topluluklarına "deyim (tabir)" denir.

     

    - Genellikle gerçek anlamından az çok ayrı, ilgi çekici bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbeği, tabir. (TDK)

     

    - İki veya daha fazla kelimeden meydana gelen, çoğunlukla kendi öz anlamının dışında yeni bir anlam veren yazıyı ya da konuşmayı daha da güzelleştiren söz bölümüne deyim denir. (Yusuf Ziya Bahadınlı)

     

    - İfadeyi zenginleştirmek, kuvvetlendirmek, renklendirmek için oluşturulmuş, klişe hâline sokulmuş sözlere deyim denir. (Hilmi Soykut)

     

    - Çekici bir anlatım kılığı taşıyan ve çoğunun gerçek anlamından ayrı bir anlamı bulunan, kalıplaşmış sözcük topluluklarına deyim denir.(Ömer Asım Aksoy)

     

    Deyimlerin ortak özellikleri genel olarak şöyle listelenebilir;

     

    Deyimler ve atasözlerinin benzer yönleri:

    1. Kalıplaşmış sözlerdir, kelime dizilişleri değiştirilemez.

    2. Her ikisinde de kelimelerde mecaz, istiare, kinaye vardır.

    3. Ses, söz ve anlatım sanatlarından yararlanılmıştır.

    4. Topluma mal olmuş sözlerdir.

    5. Ustaca ve bilgece söylenmiş sözlerdir.

    6. Sözdeki kelimelerin eş anlamlısını kelimenin yerine koymak olumlu bir sonuç vermez, sözü bozar.

    7. Biçim yönünden birbirlerine benzerler.

    8. Özlü sözlerdir.

     

    Deyimler ve atasözlerinin farklı yönleri:

    1. Deyimlerin amacı bir durumu ya da kavramı özel bir kalıp içinde ilgi çekici biçimde bildirmektir.

    2. Deyimlerin mecazlı anlamı vardır.

    3. Deyimlerin öyküsü, efsanesi kaynağı genellikle vardır.

    4. Deyimleri anlatım kalıbı olarak görebiliriz.

    5. Deyimlerde kesin hüküm, kural, yargı, öğüt, yol göstericilik yoktur. Bunun için genel kural oluşturmazlar.

    Deyimler hakkında detaylı bilgi için TIKLAYIN

    Türkçe Atasözleri Sözlüğü İçin TIKLAYIN

    Sözlükteki Bazı Türkçe Deyimler:

    Damarına çekmek deyimi

    Süklüm püklüm deyimi

    Salkım saçak deyimi

    Acısı içine (yüreğine) çökmek (işlemek) deyimi

    Ses vermemek deyimi

    İtin götüne (kıçına) sokmak deyimi

    Can atmak deyimi

    Baş üstünde tutmak deyimi

    Feleğin sillesine uğramak (sillesini yemek) deyimi

    Yüzünden kan damlamak deyimi

    Sitemizde kayıtlı 5481 deyim 8374086 kez okunmuştur.