eğitim sitesi

Kalemtıraş Nedir? Kalemtıraş Hakkında Kısa Bilgi

KalemtıraşYazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimi Olarak Kalemtıraş :
Kamış yazı kalemlerini açmakta kullanılan uzunca saplı bıçak. Arapçası mibree'dir. Gezlik de denir. Yazı takımları arasında mutlaka kalemtıraş bulunur; sapları kemik, fildişi, sedef, öd ağacı, abanoz, akik, mercan, hünnap veya pelesenkten yapılırdı. Kalemtıraş tığı da denilen bıçakla sap arasında, çoğu zaman pirinçten yapılmış bir bilezik bulunur. Buna pırazvana denilir.

Altın ve gümüşten pırazvanası olan kalemtıraşlar da vardır. Kalemtıraşlar bıçaklarının şekillerine göre: hattatî, kâtibî, servî, küt, söğüt yaprağı, cam kırığı, izmarit; saplarının şekillerine göre; çelik sap, demirhindi; şirmaga (balık derisi kaplı), gümüş pırazvana, altın pırazvana gibi isimler alır. Bıçak üzerinde pırazvanaya yakın yerde çeşitli şekillerde oyulmuş imzalar ve süsleme vardır. Kalemtıraşçılar icazet almadan imza koyamazlardı. Bunlar peştamal kuşanırken, en yaşlı kalemtıraş üstadı kendilerine o güne kadar kullanılmamış isimlerden birini verirdi.

Kalemtıraşın çeşitleri vardır: Hâkk işinde kullanılan, kalemtıraşın adı mihfere, yalnızca kalemin, yarılması işinde kullanılanın adı ise mifrez'dir. Yanlışları kazımak için minik kalemtıraşlar da yapılır ve bunlar çoğu kez orta kalemtıraşların sapı içinde açılan boşluğa yerleştirilir; sapın alt ucundaki kapak açılarak çıkarılırdı. Bunlara yavru kalemtıraş denilirdi.

Kalemtıraşı, Osmanlılar İranlılardan almışlardır. Yavuz Sultan Selim'in İran'dan getirdiği ve ganimetlerin en kıymetlisi saydığı Tebriz sanatkârları arasında kalemtıraşçılar da vardı. Ancak Osmanlı kalemtıraşları da çok zarif ve mükemmeldir.

 

Benzer Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri :

terimler sözlüğüYazma Cilt : Üzerleri sıvama varak altını yahut ezme altın sürülmek suretiyle kaplanmış olan deriden ciltlere verilen ad.... devam et

terimler sözlüğüSoğuk İplik : Meşin şemse ciltlerin üzerine soğuk iplik demiri ile çekilen çizgiye verilen addır. Bu çizgiler altınlanmaz, boş bırakılır.... devam et

terimler sözlüğüKuşak Yazısı : Cami ya da dini bir yapının iç duvarının tamamını veya bir kısmını bir şerit şeklinde kaplayan hat yazısı.... devam et

terimler sözlüğüDendan : 1- Farsça'da «diş» demektir. Eski yazıda sin ( س ) harfinin dişlerine ve yazıda buna benzer bir, iki ve üç harfin yan yana gelmesiyle meydana gelen dişlere verilen isim, Sin dişlerine verilen addır. 2- Tezhip terimi olarak, başlıklarda, giriş çıkış ve dönüş yerlerinde, kendine mahsus yapılan ve dişe benzeyen şekillere de dendan adı verilir.... devam et

terimler sözlüğüKülliyat : Bir müellifin bütün eserlerinin, yazılmış ya da basılmış, toplu biçimine verilen ad.... devam et

terimler sözlüğüSertâb : Klâsik ciltlerde mıkleple alt kapak arasındaki parça. Sayfa kenarlarını korur ve mıklebe hareketlilik sağlar. Üzerinde âyet, beyit yazılı olanları vardır.... devam et

Diğer terim sözlüklerini de inceleyebilirsiniz...

terimler sözlüğü Arıcılık Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Coğrafya Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Atıcılık Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Elektronik Ticaret Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Hac ve Umre Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Deprem Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Güvenli Yaşam / Doğal Afet Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Voleybol Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Belediyecilik-Kamu Yönetimi Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Reklamcılık Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Turizm ve Otelcilik Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Terimleri Sözlüğü

Online Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri Sözlüğü

Terimler Sözlüğü Ana Sayfaya Dönüş İçin Tıklayın