Eğitim Siteleri

Kalemtıraş Nedir? Kalemtıraş Hakkında Kısa Bilgi

KalemtıraşYazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimi Olarak Kalemtıraş :
Kamış yazı kalemlerini açmakta kullanılan uzunca saplı bıçak. Arapçası mibree'dir. Gezlik de denir. Yazı takımları arasında mutlaka kalemtıraş bulunur; sapları kemik, fildişi, sedef, öd ağacı, abanoz, akik, mercan, hünnap veya pelesenkten yapılırdı. Kalemtıraş tığı da denilen bıçakla sap arasında, çoğu zaman pirinçten yapılmış bir bilezik bulunur. Buna pırazvana denilir.

Altın ve gümüşten pırazvanası olan kalemtıraşlar da vardır. Kalemtıraşlar bıçaklarının şekillerine göre: hattatî, kâtibî, servî, küt, söğüt yaprağı, cam kırığı, izmarit; saplarının şekillerine göre; çelik sap, demirhindi; şirmaga (balık derisi kaplı), gümüş pırazvana, altın pırazvana gibi isimler alır. Bıçak üzerinde pırazvanaya yakın yerde çeşitli şekillerde oyulmuş imzalar ve süsleme vardır. Kalemtıraşçılar icazet almadan imza koyamazlardı. Bunlar peştamal kuşanırken, en yaşlı kalemtıraş üstadı kendilerine o güne kadar kullanılmamış isimlerden birini verirdi.

Kalemtıraşın çeşitleri vardır: Hâkk işinde kullanılan, kalemtıraşın adı mihfere, yalnızca kalemin, yarılması işinde kullanılanın adı ise mifrez'dir. Yanlışları kazımak için minik kalemtıraşlar da yapılır ve bunlar çoğu kez orta kalemtıraşların sapı içinde açılan boşluğa yerleştirilir; sapın alt ucundaki kapak açılarak çıkarılırdı. Bunlara yavru kalemtıraş denilirdi.

Kalemtıraşı, Osmanlılar İranlılardan almışlardır. Yavuz Sultan Selim'in İran'dan getirdiği ve ganimetlerin en kıymetlisi saydığı Tebriz sanatkârları arasında kalemtıraşçılar da vardı. Ancak Osmanlı kalemtıraşları da çok zarif ve mükemmeldir.

 

Benzer Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri :

terimler sözlüğüÜç İplik Rumi : Tezhip terimi. Levha kenarlarının iç pervazına zencirek yerine resmedilen rûmi şekillerden oluşan kenar şeridine verilen ad. Örgü şeklinde dizilmiş üç çizgide motifler yer almıştır.... devam et

terimler sözlüğüKürsü : Tuğra, Sere ile ilgili bilgilere bakınız.... devam et

terimler sözlüğüAbadi Kâğıt : Ham ipekten yapılan bir kâğıt türüdür. Dut ağacı elyafından da yapılır.... devam et

terimler sözlüğüSilkme Kalıbı : Silkme işinin yapılması için hazırlanan, iğne ile delinmiş süslemenin bulunduğu kopya. Meşhur hattatların silkme kalıplarına günümüzde de rastlanmaktadır.... devam et

terimler sözlüğüLâl Efşân : Celî divanî yazılarda harekelerden sonra gayet ince olmak üzere toz hâlinde serpilen kırmızı boyanın adıdır.... devam et

terimler sözlüğüTev-Emân : İkizler. Bir yazı çeşidi.... devam et

Diğer terim sözlüklerini de inceleyebilirsiniz...

terimler sözlüğü Biyoloji Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Mutfak - Yemek Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Siyaset Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Perdecilik Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Arkeoloji Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Fen Bilimleri Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Basketbol Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Balistik Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Halter Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Dil ve Anlatım Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü SEO (Arama Motoru Optimizasyonu) Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Sosyal Bilgiler Terimleri Sözlüğü

Online Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri Sözlüğü

Terimler Sözlüğü Ana Sayfaya Dönüş İçin Tıklayın