Eğitim Siteleri

Kalemtıraş Nedir? Kalemtıraş Hakkında Kısa Bilgi

KalemtıraşYazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimi Olarak Kalemtıraş :
Kamış yazı kalemlerini açmakta kullanılan uzunca saplı bıçak. Arapçası mibree'dir. Gezlik de denir. Yazı takımları arasında mutlaka kalemtıraş bulunur; sapları kemik, fildişi, sedef, öd ağacı, abanoz, akik, mercan, hünnap veya pelesenkten yapılırdı. Kalemtıraş tığı da denilen bıçakla sap arasında, çoğu zaman pirinçten yapılmış bir bilezik bulunur. Buna pırazvana denilir.

Altın ve gümüşten pırazvanası olan kalemtıraşlar da vardır. Kalemtıraşlar bıçaklarının şekillerine göre: hattatî, kâtibî, servî, küt, söğüt yaprağı, cam kırığı, izmarit; saplarının şekillerine göre; çelik sap, demirhindi; şirmaga (balık derisi kaplı), gümüş pırazvana, altın pırazvana gibi isimler alır. Bıçak üzerinde pırazvanaya yakın yerde çeşitli şekillerde oyulmuş imzalar ve süsleme vardır. Kalemtıraşçılar icazet almadan imza koyamazlardı. Bunlar peştamal kuşanırken, en yaşlı kalemtıraş üstadı kendilerine o güne kadar kullanılmamış isimlerden birini verirdi.

Kalemtıraşın çeşitleri vardır: Hâkk işinde kullanılan, kalemtıraşın adı mihfere, yalnızca kalemin, yarılması işinde kullanılanın adı ise mifrez'dir. Yanlışları kazımak için minik kalemtıraşlar da yapılır ve bunlar çoğu kez orta kalemtıraşların sapı içinde açılan boşluğa yerleştirilir; sapın alt ucundaki kapak açılarak çıkarılırdı. Bunlara yavru kalemtıraş denilirdi.

Kalemtıraşı, Osmanlılar İranlılardan almışlardır. Yavuz Sultan Selim'in İran'dan getirdiği ve ganimetlerin en kıymetlisi saydığı Tebriz sanatkârları arasında kalemtıraşçılar da vardı. Ancak Osmanlı kalemtıraşları da çok zarif ve mükemmeldir.

 

Benzer Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri :

terimler sözlüğüEstampaj : Taşa kazılmış olan yazıların üzerine kâğıt konmak suretiyle kalıbının alınması.... devam et

terimler sözlüğüFon Ebrusu : Hafif ebru demektir.... devam et

terimler sözlüğüÇıkarma : Hocanın, talebenin yazdığı meşkin altına, yapamadığı harfleri tekrar yazmasına verilen isimdir.... devam et

terimler sözlüğüLakit : Kırmızı boya. Hattatlarla Müzehhiplerin yazı ve tezhipte kullandıkları bu boya kırmız böceğinden çıkartılır. Şapla işlenerek kırmızı renkli boya hâlinde bir tortu teşkil eder.... devam et

terimler sözlüğüZevane : Lika ile ilgili bilgilere bakınız.... devam et

terimler sözlüğüSiyah Mürekkep : Eskiden neft, çıra isi, keçi kılı isi veya beziryağı isinden yapılan mürekkep.... devam et

Diğer terim sözlüklerini de inceleyebilirsiniz...

terimler sözlüğü Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Ağız ve Diş Sağlığı Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Genel Türkçe Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Boks Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Binicilik Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Formula-1 Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Edebiyat Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Otomobil-Araba Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Bilgisayar Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Osmanlıca Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Kano Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Güvenli Yaşam / Doğal Afet Terimleri Sözlüğü

Online Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimleri Sözlüğü

Terimler Sözlüğü Ana Sayfaya Dönüş İçin Tıklayın