Eğitim Sitesi

Dosya Yükle

El-HAREZMİ KİMDİR?

ansiklopediEl-HAREZMİ KİMDİR?

El-HAREZMİ KİMDİR?

Ebu Abdullah Muhammed bin Musa El-Harezmi, Özbekistan'da doğdu. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Batı bilim dünyasında en sürekli, en derin etkiler bırakmış matematikçi olarak tanınmıştır. (MS 770-840)

Tam adı Muhammed Bin Musa el-Harezmi olan bu büyük bilim adamı, Horasan'da (Özbekistan'ın Karizmi kentinde) doğmuştur.Hayatının büyük bir bölümü Bağdat'da (Beytü'l Hikme'de) matematik, astronomi ve coğrafya konularında çalışarak geçmiştir.

Cebirin kurucusu olan Harezmi'nin iki önemli matematik kitabı vardır; "Cebir" ve "Hint Hesabı".Harezm'de temel eğitimini alan Harezmi gençlinin ilk yıllarında Bağdat'taki ileri bilim atmosferinin varlığını öğrenir.

İlmi konulara doyumsuz denilebilecek seviyedeki bir aşkla bağlı olan Harezmi ilmi konularda çalışma idealini gerçekleştirmek için Bağdat'a gelir ve yerleşir. Devrinde bilginleri himayesi ile meşhur olan abbasi halifesi Mem'un Harezmideki ilim kabiliyetten haberdar olunca onu kendisi tarafından Eski Mısır, Mezopotamya, Grek ve Eski hint medeniyetlerine ait eserlerle zenginleştirilmiş Bağdat Saray Kütüphanesinin idaresinde görevlendirilir. Daha sonra da Bağdat Saray Kütüphanesindeki yabancı eserlerin tercümesini yapmak amacıyla kurulan bir tercüme akademisi olan Beyt'ül Hikme 'de görevlendirilir. Böylece Harezmi Bağdat'ta inceleme ve araştırma yapabilmek için gerekli bütün maddi ve manevi imkanlara kavuşur. Burada hayata ait bütün endişelerden uzak olarak matematik ve astronomi ile ilgili araştırmalarına başlar.

Bağdat bilim atmosferi içerisinde kısa zamanda üne kavuşan Harezmi Şam'da bulunan Kasiyun Rasathanesin'de çalışan bilim heyetinde ve yerkürenin bir derecelik meridyen yayı uzunluğunu ölçmek için Sincar Ovasına giden bilim heyetinde bulunduğu gibi Hint matematiğini incelemek için Afganistan üzerinden Hindistana giden bilim heyetine başkanlık da etmiştir.

Harezmi 'nin latinceye çevrilen eserlerinden olan El-Kitab 'ul Muhtasar fi 'l Hesab 'il cebri ve 'l Mukabele adlı eserinde ikinci dereceden bir bilinmeyenli ve iki bilinmeyenli denklem sistemlerinin çözümlerini inceler.

El Harizmi matematiğin yanısıra astronomi ve coğrafya ilimlerinde de eserler vermiştir. Astronomik cetvellerle ilgili kitaplar yazmış ve bu eserler 12. y.y. da Latince' ye çevrilmiştir. Bunu yanısıra Ptolemy'nin coğrafya kitabını düzeltmelerle yeniden yazmış, 70 tane bilim adamıyla birlikte çalışarak 830 yılında bir dünya haritası çizmiştir. Dünyanın çevresini ve hacmini hesaplama çalışmalarında yer almıştır. Güneş saatleri, usturlaplar ve saatler üzerine yazılmış eserleri de vardır.

El Harizmi'nin en çok ilgi gören eserleri Kitabü'l muhtasar fi'l Cebr ve'l Mukabele ve Kitabü'l muhtasar fi Hisabü'l Hindi dir.

Harizmi, doğu bilim dünyasında cebir ilmine ilişkin ilk eser yazan kişidir. Bu bilim dalı daha önce az çok işlenmiş ve kısmen geometriden ayrı bir ilim dalı olmaya başlamıştı. Birinci dereceden denklemler çözülebiliyordu, hatta hesaplama metodlarıyla ikinci dereceden denklemlere çözüm bulunuyordu. Fakat henüz ikinci derece denklemlerin köklerini bulma yöntemi geliştirilmemişti.
İşte El Harizmi'nin El Cebr ve'l Mukabele kitabı ikinci dereceden denklemlerin çözüm yolunu sistemli olarak işleyen ilk eser niteliğindedir ve 600 yıldan uzun bir süre (15. yüzyıla kadar) el üstünde tutulmasının nedeni de budur.

Harizmi'nin Denklem Grupları

El Harizmi, adı geçen eserinde denklemleri iki grupta toplamaktadır:

Birinci grupta, çözümleri derhal bulunabilen bizim bugünkü sembollerle ifade edersek
x2 = ax
x2 = n
ax = n
şeklindeki denklemlerdir.

Bunların çözüm kurallarını gösterdikten sonra El- Harizmi ikinci denklem grubuna geçer
x2 + ax = n
x2 +n = ax
ax + n = x2
Ve bunların çözümünü bugün bildiğimiz metotla yapar.

Bu kitapta ayrıca, ikinci dereceden denklemlerin hangi durumlarda iki kökünün , hangi durumlarda çift kökünün olacağını ve hangi durumlarda denklemin reel kökü olamayacağını çok açık bir şekilde belirtmiştir. Bu kuralları bir öğretmen yeteneğiyle ortaya koyduktan sonra El Harizmi , bu kuralları geometrik olarak ispatlamıştır.

Harizmi'nin bu eseri matematik tarihi bakımından çok önemli gelişmelere dayanak ve başlangıç olmuş 600 yıldan biraz daha fazla (15. y.y. sonuna kadar) matematik öğretimi için temel sayılmıştır. Eser, Endülüs medreseleri aracılığıyla Batı'ya geçmiştir. İlk Latince çevirisi 1183'te yapılmıştır. Roger Bacon, Fibonacci gibi bilim adamaları eseri hayranlıkla incelemişler, ve kendi öğretilerinde bu eserden faydalanmışlardır. 1486 yılında Leipzig Üniversitesi'nde okutulmaya başlanmıştır. 1598 -1599 yıllarında hala cebir biliminde tek kaynak Harizmi'nin bu eseridir.

El Harizmi matematiğin yanısıra astronomi ve coğrafya ilimlerinde de eserler vermiştir. Astronomik cetvellerle ilgili kitaplar yazmış ve bu eserler 12. y.y. da Latince' ye çevrilmiştir. Bunun yanı sıra Ptolemy'nin coğrafya kitabını düzeltmelerle yeniden yazmış, 70 tane bilim adamıyla birlikte çalışarak 830 yılında bir dünya haritası çizmiştir. Dünyanın çevresini ve hacmini hesaplama çalışmalarında yer almıştır. Güneş saatleri, usturlaplar ve saatler üzerine yazılmış eserleri de vardır.

Ekleyen : dersimiz.com     Okunma :156447 kez

tags El-HAREZMİ kimdir hakkında bilgi çalışmaları ünlü matematikçiler cebir Hint Hesabı

 

Aşağıdaki bilgilere de bakabilirsiniz...

 

Bu sayfada El-HAREZMİ KİMDİR? başlığı altında bilgiler sunulmaktadır.

nextİçerik Hakkında Yorum Yazın...

Yazan:    

next YAZILAN YORUMLAR (119 yorum yazılmış)

box Azeribaycan-Deniz :Men bilirdim bunu:(

box ecem :çok güzel olmuş çok yardımcı oldu teşekkür ederim...

box Emirhan kartal :Çok yardımcı oldunuz tşk güzel bir site

box metin berkay :teşekkürler

box deniz :ii ödevim vardı yardımcı oldunuz :)

box yılmaz :maşallah hepsi war

box SULTAN :ÇOK TEŞEKÜR

box kedi hayvanlar :güzel olmuş bence

box seymen dadaş :eh işte desem günAH işlerim on numara beş yıldız değil on yıldız :D :D :D

box karamsar nur :uzun gibi ama güzel

box yalnız kurt :çok ama çoookk güzel olmuş

box cafer :iyi

box Satu :Teşekkürler

box hanibani83 :gerçekten çok güzel oımuş ama çok uzun.

box bombacı mülayim :çok başarılı bir çalışma olmuş aydınlattınız tebrik ve teşekkür ederim bunların devamını bekleriz :)))))

box Su Toprak CAN :Super elınıze saglık:):):):)

box ece yağmur :Çok güzel zaten matematiğide severim matematikçileride

box Rabia atli :Odevimi yaptimtesekkurler

box Batuhan :Sosyal ödevimi yapabildim sağolun.

box İsmimi vermek istemiyorum :Güzel olmuş teşekkürler

Tüm Yorumları Görmek İçin Tıklayın...

box Çapkın erkek :Beğen güzel bir yazı olmuş teşekkürler

box reyhan :çok güzeldi proje ödevime çok yardımcı oldu teşekkürler

box baby face :ikiside çok komikti

box komik kız :bi espiride benden bi adam şoka girmiş karısıda bime

box zeynep açık :size bir espiri bir adam gülmüş karısıda papatya

box bilinmeyen kişi :gerçekten çok işime yaradı herkeze tavsiye ederim yapanların ellerine sağlık

box elif demirtas :İnanılmaz derecede bayıldım derslerimede hayatımada buyuk bir katkisi oldu

box Betül yıldırım :Performans ödevimi yaptım çok işime yaradı teşekkürler

box efe :çok işime yaradı

box Savaş Altın :Doksanlı yılların ortalarında gittiğim, Uzun yıllar yaşadığım Ata Yurdumuz Özbekistan'da bir çok degerlerin EL HAREZMİ gibi büyüklerimizin yaşadığına, Dünyamız insanlığına bilim ilim dalında katkılarını öğrenmiş oldum. Ülkem insanlarının buralara gidip, tarihimizi ve yetişen değerlerini yakından tanımaları dileklerimle.

box mert :Çok işime yaradı

box murad :fazla bile oldu

box eda tatar :sınavdan 100 aldım

box cemre :çooooook güüüüüüüzel

box asya :süpeeeeeeeeeeeeeeeer teşekkürler sağ olun

box pınar akan :harika cok begendim cok isme yaradı cok Dersimiz.com :D

box pınar akan :harika işime çok yaradadı teşekkürler :D

box Mustafa Karakulak :Bence çok güzel olmuş elinize sağlık TEŞEKKÜRLER...

box mustafa kılıç :eserlerinin ismini koyarken kuş diliylemi yazdı :)

box yusuf :tşk cebiri çıkardığın için

box METEHAN :matematık projeden ınsallah 100 alırım ama 85 fılan beklıyorum :D

box sudenaz :çok uzun ama çok güzel ayrıca El -Harezmi benim memleketimde doğmuştur

box Ezgi :Sayenizde Matematikten 100 Aldım Sağolun..

box Mina :Çok işime yaradı:D

box mehmet ali usta :böyle afaki şeyleri yazmayınız. Allah (cc) aşkına! lütfen. kardeşim 1970 yılında aya ilk inen adam neil amistrong izmire gelir. ay taşı getirir. ve bir konferans verecek. izmirin kalbur üstü okumuşları idarecileri salondadır. gavur derki türkler olmasaydı biz aya gidemezdik. Salonda bir uğultu adam şaşırır ve sorar. Onluk sayma düzenini ALGORİTMA yı kim bulmuş? han gi türk. salonda çıt yok. mütevazısınız ben söyleyim demiş. HARZEMLİ MUSA demiş. sen şimdi kalk musanın yaptıklarını anlat da bunu yazma işmi be! MEB yayınlarında bu konuda kitap var. bilmiyorsan yazma kardeşim.

box ARDA GÜCLÜ ANIL :İNŞALAH GÜZELDİR

box yusuf :gerçektende ilk kez sosyal bilgilerinden 100 alacağım

box zeynep :çok uzun ama güzel sağolun:)

box efe :Çok güzel performanstan yüz alacağım :)

box abdullah :Çok yaratıcı fikirler teşekürller:)

box aleyna :Çok uzun beeew ama güzel ellerinize sağlık

box murat :projeden 100 aldım

box ulugbey :insallah 100 alırım

box azra :Öğretmenim Harizmi nin hayatını araştırın dedi .Ben bu site sayesinde sınavdan 100 aldım.Karne ödevi olduğu için karnem de 5 geçti teşekürler dersimiz.com

box bilgi damlacığı :güzel bir site daha kısa olabilirdi en güzel yanıda ikide bir reklam gelmemesiii:Dd

box sudem :güzel ama işime yaramaz yinede teşekkür ederim

box emre :Mükemmel bir site performanstan 90 aldım

box şeval gökçe :acayip güzel siteye ilk defa girdim ve iyiki girmişim abi nesinizzzzzzzzzzzzzz yaaaaaaa..... :Dd

box isa enes :diğer siteler gibi fazla reklam yok güzel bir site

box kerim :cok tesekkur ederim istedigim gibi bir site bulabildigim icin cok sevindim tesekurler

box bilirkişi :çok güzel ama daha detaylı dagha açık nereli kim doğrumuş süt annesi varmı soyu nerden gelme gibi şeylerde olmayıdı bence ama olsun yinede çok güzel

box beyza :yuppi 100 aldım

box furkan :çok uzun bir bilgi

box kader :her zaman ki gibi 100 alacağım

box sıla :çok güzel bi site

box merve :matematik dersine iyi yarar eminim !!!! :D

box GAMZE :kim yaptıysa elleri dert görmesin çok

box minika :Ben. Hayatımda bu. Kadar güzel bilgiler hic. Görmedim

box a.a :çok işime yaradı teşekkürler

box REYZA :KESİN 100 ALICAM

box nazlı :Süperrrr bi site

box elif :Kesin yüz alıcam

box öznur :harikaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa bir site

box odev için :harika bir site biraz daha kısa olabilirdi ama çok işime yaradı

box muho :çok güzel yazmış kim yazdıysa ellerine sağlık

box ahmet :muhteşem olmuş ellerine sağlık kesin 100 alıcam gari.

box ahmet :çok güzel proje ödevim için kullandım.teşekkür ederim;saolun

box ilknur :çok gzel bi site:D

box yağmur :çok güzel bilgiler ancak biraz daha kısa yazabilirmisiniz

box Süleyman :Abi Çok İyi Ya

box esra :100 aldımmmmmmmmmmmmmmmmm

box ESRA: :Çok işime yaradı. Gerçekten çok güzelmiş

box buse :sayenizde ödevden 100 aldım

box FOREVER DIRECTIONER <3 :Çok güzel yazılmış. teşekkür ederim. Ama bazı yerlerde "" Harizmi"" yazmışzınız. Onları ister istemez yanlış yazabiliriz DİKKAT EDİN ARKADAŞLAR ÖĞRETMENİNİZ GICIKSA PUAN KIRABİLİR

box mariya :çok uzun ama yapanın ellerine sağlık kesin olarak sosyalci artı koyar sözlü notunada 100 verir

box adı lazım değil :harikaaaaaaaaaaaaaaa

box Petek :çokkk işime yaradıııı yapanın eline sağlık

box SİMA :ÇOK AMA ÇOK GÜZEL OLMUŞ.YAPANIN ELLERİNE SAĞLIK.

box Nuray :Çok faydalı bir site.Teşekkür ederim:)

box Zümra : Ödevlerimi hep buradan yapacağım müthiş bilgiler var yaaaSınıfta en iyi notu kesin ben alacağımOleeeeeeeeeeeeeeeyyyyyyyyyyyyyy beeeeeeeeeeeeeeeee

box ADem :abi çok iyi yaaaaaaaaa

box yaren :çok güzel mükemmel ötesi ya

box tuba :çok güzellllllllllllllll

box zehra bektaş :çok işime yaradı teşekkrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr

box ayşenur bagcı :çooooooook begenmişem elinize saglık

box Hkn 46 :Çok iyi ama uzuuuuuuuunnnnnnn

box mehmet :çok işime yaradı adam ismini tarihe yazmış

box süeda :abicim ne kadar uzun ya yaz yaz biymiyo canım ya

box şevval :çok işime yaradı teşekkürler...

box emirhan :abi çok iyi bir site yaa....

box ahmet ak :cok ama cok uzun

box irem yıldız(gsli) :matematik öğretmeni sevinicek

box adı yok :gerçektende doğrudur inşallah ama güzel olmuş çok yardımcı olduuuuuuuuu

box adı lazım değil :abi hakkaten çok ama çok uzun

box büşranur(fenerli) :çok yardımcı oluyo

box ebrar karaca :abi cok guzel yaaaaaaaaaaaaaaa:)

box ebrar karaca 6c :cok uzun abi yaaaaaaaa ama cok mantıklı

box selinay :hep bu siteden ödevlermi yapacağım çünkü aradığım bilgiyi buldum çok teşekkür ederim saygılar dilerim sizi çok severim bir dahakine görüşmek isterim

box zehra : çok teşekkür ederim

box zehra kaya : çok teşekkür ederim derslerinzde başarıı olmanızı dilerim

box seda :teşşekürler çok işime yaradı sağolun

box ceren :tesekkurler cok gzl bir site

box ben 10 :çok güzel teşekütler

box leyla :süper bir site bayıldım

box aysel :büşra ne gereği var ya zaten yeterince vermişler saçmalama mantıklı düşün:)

box aysel :ödevime çok yaradı yazanlara teşekkürler

box büşra nur :güzel ama az bilgi var birazda ailesinin ekonomi sosyal durumundan söz edrseniz iyi olur

box hava :çok ilginç ve çok guzel

box elis : çoook güzel ya

Aşağıda son eklenen bilgileri görebilirsiniz...

left ANSİKLOPEDİK BİLGİLER ANA SAYFA