Eğitim Sitesi

Şemse Nedir? Şemse Hakkında Kısaca Bilgi

Şemse Terimi Hakkında Bilgiler

ŞemseSanat Terimi Olarak Şemse:
Süslemede kullanılan oval, dairesel biçimde dilimli ya da düz motifler.

 

ŞemseTarih Terimi Olarak Şemse:
Yazma kitapların cildine, baş sayfalarının üst bölümüne veya kumaşlara, kapı, pencere gibi yerlere işlenen veya çizilen güneş biçiminde süs.

 

ŞemseArkeoloji Terimi Olarak Şemse:
Süslemede kullanılan oval, dairesel biçimde dilimli ya da düz motifler.

 

ŞemseYazma Eser (Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimi Olarak Şemse:
(Şems: Arapçada güneş). Eski kitap ciltlerinin üzerine yapılan güneş şeklinde süsleme motifi. Kapağın tamamını kaplayan meşinin üzerine yapıldığı gibi, ayrı bir parça hâlinde kabı örten meşinin ortası hazırlanan parça büyüklüğünde kesilip yerleştirilmek suretiyle yapıldığı da olmuştur. Parçalı olmayıp meşinin üstüne yapılana yekpare şemse; parça hâlinde kesilip yerleştirilerek yapılana parçalı şemse; etrafı zincir şeklinde bordürlü olana zincirli şemse; kapakların mukavvası oyulup, içine kabartma olarak oturtulana gömme şemse; şemse kısmı zeminden farklı renkte olana mülevven şemse; sırf altın yaldızla basılana mülemma şemse; kesilerek oyulmuş deriden yapılana müşebbek şemse; cildin üzerine kalıpla kabartma olarak basılan ve üzerine yaldız vurulmayana soğuk şemse; motif kalıbının zemini altınla doldurulmuş, motifler kabartma şeklinde üstte ve deri renginde bırakılmışsa alttan ayırma şemse; zemin olduğu gibi bırakılıp, yalnız motifler altınlanmışsa üstten ayırma şemse denilir.

Şemseler Anadolu Selçukluları ve XV. yüzyıl Osmanlı kitap kaplarında genellikle yuvarlak, dilimli, nadiren beyzidir. XVI. yüzyıldan itibaren ise oval biçimde ve salbeklidir. Şemse, salbek, köşebent kompozisyonunu kenarlarda bordur çevirir. Klâsik Türk ciltlerinde genellikle şemse ile köşebent arasındaki kısım boş bırakılmış, az sayıda ciltte ise bu kısım da süslenmiştir.

Şemselerde genellikle rûmi ve hatai motifler, geometrik biçimler kullanılmıştır. Motif yerleşiminin çoğu zaman (S) harfi biçiminde bir hat gelişimi üzerinde oluştuğu görülür. Süslemelerde adeta bir ters simetri vardır.

 

    Benzer Sanat Terimleri:

    box Einfuhlung Kuramı: Sanat yapıtlarının alımlanmasına ve psişik etkinsine ilişkin burjuva kuramı.Felsefi olarak öznel idealizme dayanan Einfuhlung kuramına göre ,sanatın i devam et

    box Zıh: Şekillerin kenarlarına çekilen çizgi. devam et

    box Karkas: Ahşap, çelik ya da betondan iskelet yapı. devam et

    box Bedesten: 1. Kumaş, mücevher vb. değerli eşyaların alınıp satıldığı kapalı tarihî çarşı. 2. Eş büyüklükte kubbelerle örtülü Osmanlı çarşı yapısı. devam et

    box Anlamlama: Bir nesneyi bir varlığı, bir kavramı, bir olayı anlığımızda canlandırabilecek bir göstergeye bağlayan oluş, gösterenle gösterilenin birleşme süreci. devam et

    box Anaerkil: Kadının üstünlüğüne dayalı toplumsal örgütlenme düzeni. devam et

    box Rötuş: Eser üzerinde sonradan yapılan düzeltmeler. devam et

    box Gerçeküstücülük (Sürrealizm): Doğanın mantıksal görüntüsünü değil insanın bilinçaltında ve rüyalarındaki dünyasını göstermek isteyen sanat akımı. devam et