Eğitim Sitesi

Dosya Yükle

Şemse Nedir? Şemse Hakkında Kısaca Bilgi

Şemse Terimi Hakkında Bilgiler

ŞemseTarih Terimi Olarak Şemse:
Yazma kitapların cildine, baş sayfalarının üst bölümüne veya kumaşlara, kapı, pencere gibi yerlere işlenen veya çizilen güneş biçiminde süs.

 

ŞemseArkeoloji Terimi Olarak Şemse:
Süslemede kullanılan oval, dairesel biçimde dilimli ya da düz motifler.

 

ŞemseYazma Eser (Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimi Olarak Şemse:
(Şems: Arapçada güneş). Eski kitap ciltlerinin üzerine yapılan güneş şeklinde süsleme motifi. Kapağın tamamını kaplayan meşinin üzerine yapıldığı gibi, ayrı bir parça hâlinde kabı örten meşinin ortası hazırlanan parça büyüklüğünde kesilip yerleştirilmek suretiyle yapıldığı da olmuştur. Parçalı olmayıp meşinin üstüne yapılana yekpare şemse; parça hâlinde kesilip yerleştirilerek yapılana parçalı şemse; etrafı zincir şeklinde bordürlü olana zincirli şemse; kapakların mukavvası oyulup, içine kabartma olarak oturtulana gömme şemse; şemse kısmı zeminden farklı renkte olana mülevven şemse; sırf altın yaldızla basılana mülemma şemse; kesilerek oyulmuş deriden yapılana müşebbek şemse; cildin üzerine kalıpla kabartma olarak basılan ve üzerine yaldız vurulmayana soğuk şemse; motif kalıbının zemini altınla doldurulmuş, motifler kabartma şeklinde üstte ve deri renginde bırakılmışsa alttan ayırma şemse; zemin olduğu gibi bırakılıp, yalnız motifler altınlanmışsa üstten ayırma şemse denilir.

Şemseler Anadolu Selçukluları ve XV. yüzyıl Osmanlı kitap kaplarında genellikle yuvarlak, dilimli, nadiren beyzidir. XVI. yüzyıldan itibaren ise oval biçimde ve salbeklidir. Şemse, salbek, köşebent kompozisyonunu kenarlarda bordur çevirir. Klâsik Türk ciltlerinde genellikle şemse ile köşebent arasındaki kısım boş bırakılmış, az sayıda ciltte ise bu kısım da süslenmiştir.

Şemselerde genellikle rûmi ve hatai motifler, geometrik biçimler kullanılmıştır. Motif yerleşiminin çoğu zaman (S) harfi biçiminde bir hat gelişimi üzerinde oluştuğu görülür. Süslemelerde adeta bir ters simetri vardır.

 

ŞemseSanat Terimi Olarak Şemse:
Süslemede kullanılan oval, dairesel biçimde dilimli ya da düz motifler.

 

    Benzer Tarih Terimleri:

    box Çatkı: Uç uca, birbirine çatılan şeylerin bütünü. devam et

    box Tevkiî: Nişancı, Tuğraî deyimleriyle eşanlamlıdır. Hükümdarların alâmeti bulunan ferman ve beratlara nişan denirdi. Bu alâmeti o ferman ve beratlara çekmekle, devam et

    box Barbar: 1-Uygarlaşmamış. 2-Romalıların, Roma İmparatorluğu sınırları dışındaki kavimlere verdikleri isim. devam et

    box Cumhuriyetçilik: Atatürkçülüğün altı temel ilkesinden biridir. Egemenliğin, yani karar verme yetkisinin halkta olması, halkın kendi kendini yönetmesi, devlet başkanını devam et

    box İstimalet: 1- Meylettirme, cezbetme, gönül alma. 2- Osmanlı'nın savaşmadan toprak kazanma politikası. devam et

    box Kubbe: Yarım küre biçiminde olan ve yapıyı örten dam, kümbet. devam et

    box Otağ: İçinde birçok bölümün bulunduğu büyük ve süslü çadır. (Otağ-ı Hümayun: Padişah çadır) devam et

    box Vali: Bir ilde işleri devlet adına yöneten en yetkili görevli. devam et