eğitim sitesi

    Deyişme Nedir? Deyişme Hakkında Kısa Bilgi

    DeyişmeEdebiyat Terimi Olarak Deyişme :
    Halk edebiyatında âşıkların karşılıklı şiir söylemesi. Atışma da denir. En az iki âşık kendi kendilerine ya da bilirkişiler ve dinleyiciler karşısında belli kurallar çerçevesinde şiir yarışı yaparlar. Birbirlerini denerler, ustalıklarıyla öne çıkmaya çalışırlar. Deyişme şu sırayla yapılır:
    Merhabalaşma, giriş bölümüdür. Âşıklar, birbirlerini ve dinleyicileri "Hoşgeldiniz", "Sefa geldiniz", "Merhaba" gibi sözcüklerle rediflerine bağlanan kafiyelerle dörtlükler kurarak selamlar.
    İkinci bölümde âşıklar kendi ustalarının şiirlerinden örnekler söyler.
    Tekerleme bölümü denilen üçüncü bölüm asıl deyişme bölümüdür. Ev sahibi ya da yaşlı bir kişi düz ya da geniş ayakla deyişmeyi açar. Âşıklar konu ve bend sınırlaması olmaksızın verilen oyun üzerinden deyişmeye başlar. Âşıklar asıl ustalıklarını ve sanatçılıklarını burada göstermeye çalışır. İlk ayak bitince diğer âşık yeni bir ayak açar. Deyişme sürdükçe ayaklar darayak halini alır. Deyişme karşılıklı soru-yanıt şekline döner. Âşıklar böylece birbirlerinin bilgi ve sanatlarını ölçer. Bir şekilde karşısındakini söz söylemez haline getiren âşık deyişmeyi kazanır.
    Söz söyleyememe durumuna "lebdeğmez" denir. Deyişmenin sonunda da âşıklar birbirlerini rahatlatmak, gönül almak için karşılıklı koşmalar söyler. Birbirlerini överek hoşgörü örneğiyle deyişmeyi bitirirler. Örneğin âşık Şenlik ile âşık Feryadî'nin deyişmesi:

    Şenlik:
    Şöhretin vezir payında
    Rütbesiyle şana layık
    Oturuşun o duruşun
    Hem sultana hana layık

    Feryadî:
    Sefa geldin gözüm üzre
    Olsam mihmana layık
    Şeyhülislam, sadrazam
    Doğru Al'Osman'a layık

    Şenlik:
    Seninle oldum taaşşuk
    Gözlerime geldi ışık
    Duymadım sen kime aşık
    Dillerin Kur'an'a layık

    Feryadî:
    Bu düşkün gönlüm açarsın
    Selim Sırat'ı geçersin
    Kevser ırmaktan içersin
    Olasan cihana layık

    Şenlik:
    Kul şenliği eder hürmet
    Rikabın kıldım ziyaret
    Sana nasip olsun cennet
    Huriye gılmana layık

    Feryadî:
    Sefil Feryadî göresen
    Meram maksûda eresen
    Sancak altında durusan
    Habîb-i Rahman'a layık

     

    Benzer Edebiyat Terimleri :

    terimler sözlüğüBab : Bir edebi eserin düzenlenmesinde, konuların ele alınıp işlenmesine göre ayrıldığı bölümlerden en geniş olanı.... devam et

    terimler sözlüğüHâyîde : Ağızdan ağıza dolaşmış, herkes tarafından kullanılmış, çok duyulmuş söz. Edebiyatta bu tür sözlerin kullanılması kusurlu sayılır. Örnek: Hâyîde edâya sanma kim el Bir kerre daha demişler evvel Şeyh Galib... devam et

    terimler sözlüğüTe'lif : Eser yazmak.... devam et

    terimler sözlüğüİstihare : Bir sözün benzetme amacıyla, başka bir söz yerine kullanılması. (Dağın eteği, masanın gözü...)... devam et

    terimler sözlüğüAlafranga : Frenklerin töre, âdet ve hayatına uygun, Frenklerle ilgili, alaturka karşıtı; Avrupa kültürüne özgü olan; Avrupa uygarlığını benimsemiş, Avrupa eğitimiyle yetişmiş.... devam et

    terimler sözlüğüMelodram : İlkçağlarda, özellikle eski Yunan’da kimi bölümlerinde müzik çalınan, yer yer şarkılar serpiştirilmiş sahne yapıtı.... devam et

    Diğer terim sözlüklerini de inceleyebilirsiniz...

    terimler sözlüğü Binicilik Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Boks Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Tasavvufi-Tasavvuf Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Türkçe-Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Teknolojik Ürünler Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Güvenli Yaşam / Doğal Afet Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Belediyecilik-Kamu Yönetimi Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Fen Bilimleri Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Sanat Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Fotoğrafçılık Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Özel Eğitim Terimleri Sözlüğü

    terimler sözlüğü Tarih Terimleri Sözlüğü

    Online Edebiyat Terimleri Sözlüğü

    Terimler Sözlüğü Ana Sayfaya Dönüş İçin Tıklayın