Yazılı Sınav Soruları

Deyişme Nedir? Deyişme Hakkında Kısa Bilgi

DeyişmeEdebiyat Terimi Olarak Deyişme :
Halk edebiyatında âşıkların karşılıklı şiir söylemesi. Atışma da denir. En az iki âşık kendi kendilerine ya da bilirkişiler ve dinleyiciler karşısında belli kurallar çerçevesinde şiir yarışı yaparlar. Birbirlerini denerler, ustalıklarıyla öne çıkmaya çalışırlar. Deyişme şu sırayla yapılır:
Merhabalaşma, giriş bölümüdür. Âşıklar, birbirlerini ve dinleyicileri "Hoşgeldiniz", "Sefa geldiniz", "Merhaba" gibi sözcüklerle rediflerine bağlanan kafiyelerle dörtlükler kurarak selamlar.
İkinci bölümde âşıklar kendi ustalarının şiirlerinden örnekler söyler.
Tekerleme bölümü denilen üçüncü bölüm asıl deyişme bölümüdür. Ev sahibi ya da yaşlı bir kişi düz ya da geniş ayakla deyişmeyi açar. Âşıklar konu ve bend sınırlaması olmaksızın verilen oyun üzerinden deyişmeye başlar. Âşıklar asıl ustalıklarını ve sanatçılıklarını burada göstermeye çalışır. İlk ayak bitince diğer âşık yeni bir ayak açar. Deyişme sürdükçe ayaklar darayak halini alır. Deyişme karşılıklı soru-yanıt şekline döner. Âşıklar böylece birbirlerinin bilgi ve sanatlarını ölçer. Bir şekilde karşısındakini söz söylemez haline getiren âşık deyişmeyi kazanır.
Söz söyleyememe durumuna "lebdeğmez" denir. Deyişmenin sonunda da âşıklar birbirlerini rahatlatmak, gönül almak için karşılıklı koşmalar söyler. Birbirlerini överek hoşgörü örneğiyle deyişmeyi bitirirler. Örneğin âşık Şenlik ile âşık Feryadî'nin deyişmesi:

Şenlik:
Şöhretin vezir payında
Rütbesiyle şana layık
Oturuşun o duruşun
Hem sultana hana layık

Feryadî:
Sefa geldin gözüm üzre
Olsam mihmana layık
Şeyhülislam, sadrazam
Doğru Al'Osman'a layık

Şenlik:
Seninle oldum taaşşuk
Gözlerime geldi ışık
Duymadım sen kime aşık
Dillerin Kur'an'a layık

Feryadî:
Bu düşkün gönlüm açarsın
Selim Sırat'ı geçersin
Kevser ırmaktan içersin
Olasan cihana layık

Şenlik:
Kul şenliği eder hürmet
Rikabın kıldım ziyaret
Sana nasip olsun cennet
Huriye gılmana layık

Feryadî:
Sefil Feryadî göresen
Meram maksûda eresen
Sancak altında durusan
Habîb-i Rahman'a layık

 

Benzer Edebiyat Terimleri :

terimler sözlüğüTeşbih : Benzetme sanatı.... devam et

terimler sözlüğüKonferans : Hitabet türü içinde yer alan, herhangi bir konuda dinleyenleri aydınlatıp bilgilendirme, onlara kimi gerçekleri anlatma amacıyla yapılan konuşma türü.... devam et

terimler sözlüğüİkileme : Dilin çevrimi içinde uzun yıllar birlikte kullanıla kullanıla kalıplaşmış kimi sözlere verilen ad.... devam et

terimler sözlüğüMüşaare : Karşılıklı şiir söyleme. Edebiyat araştırmacıları müşaareyi üçe ayırır: 1. Bir divan şairinin manzum eserine diğer bir şairin aynı vezin ve kafiyede nazire yazması. 2. Âşıklar arasında karşılıklı şiir söyleme. Bir âşığın okuduğu beyit veya kıtaya diğer bir şair aynı vezin ve kafiyede şiir söyleyerek cevap verir. 3. Edebiyat meraklılarının şiir okumaları, herhangi bir mazmunu ihtiva eden beyitler okunur veya birinin okuduğu beyte karşılık onun son kelimesiyle başlayan bir beyti başkası okur.... devam et

terimler sözlüğüMatla : Gazel ya da kasidenin ilk beyti.... devam et

terimler sözlüğüEntimizm : İçtencilik.... devam et

Diğer terim sözlüklerini de inceleyebilirsiniz...

terimler sözlüğü Mutfak - Yemek Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Kano Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Ağız ve Diş Sağlığı Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Binicilik Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Arkeoloji Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Emlak ve Gayrimenkul Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Boks Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Dil ve Anlatım Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Beden Eğitimi ve Spor Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Türkçe-Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Futbol Terimleri Sözlüğü

terimler sözlüğü Yöresel-Bölgesel Terimleri Sözlüğü

Online Edebiyat Terimleri Sözlüğü

Terimler Sözlüğü Ana Sayfaya Dönüş İçin Tıklayın