eğitim sitesi

Koşma Nedir?, ders ve çalışma notu

Koşma Nedir?

11 heceli dörtlüklerden oluşan en yaygın şiir türüdür koşma. Koşmanın özelliklerini ve çeşitlerini örneklerle desteklenmiş şekilde aşağıdaki yazımızda bulabilirsiniz…   Koşma, Türk Halk edebiyatında doğa, aşk, ölüm, ayrılık, yiğitlik, toplumsal olaylar gibi konuların işlendiği en sık kullanılan şiir türü. Dörtlüklerden oluşur. Dörtlük sayısı genellikle 3, 5 arasındadır. Hece ölçüsünün 6+5 veya 4+4+3 duraklı 11'li kalıbıyla yazılır. Şair koşmanın son bendinde ismini ya da mahlasını söyler. Koşmalar dile getirilen duygular ve söylenişlerine göre koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt gibi isimler alır. Karşılıklı konuşma şeklinde yani "dedim" "dedi" diye başlayan dizelerle de söylenebilir. Bu tür koşmalara "mürâcaa" ismi verilir. Bütün kafiyeleri cinaslı olan koşmalara "tecnis" denir.  

Koşmanın Özellikleri  

1. Türk Halk edebiyatının en çok sevilen, en çok kullanılan nazım şeklidir.

 2. Dörtlüklerle söylenir.

 3. Dörtlük sayısı genelde 3 veya 5'tir.

 4. Koşmalarda en çok 11'li hece ölçüsü kullanılır. 4+4+3=11 ya da 6+5=11.

 5. Genelde yarım kafiye kullanılır.

 6. Kafiye örgüsü; ilk dörtlük; aaab, abab, aaba veya abcb şeklinde olup diğer dörtlükler cccb, dddb şeklindedir.

 7. Koşmada, tabiat güzellikleri, sevgi, ayrılık, yiğitlik, yakınma, ıstırap, eleştiri, hayata ait görüşler konu alabilir.

 8. Genelde şiirin içinde özellikle de son dörtlükte şairin mahlası bulunur.  9. Dil sade, anlatım yalın ve içtendir.  10. Koşmalar işlenen konulara göre çeşitli isimler alır. Bunlar aynı zamanda âşık edebiyatı nazım türleridir.  

Koşma Çeşitleri  

1- Güzelleme: Doğa güzelliklerini sevgiyle içe içe işleyen lirik şiirlerdir. Kadın, at gibi sevilen varlıkları övmek için söylenen koşmadır.   Dinleyin ağalar medhin eyleyim  Elma yanaklımın kara kaşlımın  O gül yüzlerine kurban olayım  Dal gerdanlımın da sırma saçlımın   Noksanî  

2- Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık, vuruşma konularını işleyen ve bu kavramları öven, koşma nazım şekliyle söylenen şiirlerdir.   Benden selam olsun Bolu Beyine  Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır  Ok gıcırtısından kalkan sesinden  Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir   Köroğlu  

3- Taşlama: Toplumdaki bozuk yönleri, kişilerin eksikliklerini, zaafları eleştirmek için söylen koşmalardır. Bu şiirlerde şair son derece acımasızdır. Aksak ve eksik yönler açıkça eleştirilir.   Not: Konu bakımından taşlamanın Divan Edebiyatındaki karşılığı hicviyedir.   Nesini söyleyim canım efendim  Gayrı düzen tutmaz telimiz bizim  Arzuhal eylesem deftere sığmaz  Omuzdan kesilmiş kolumuz bizim.   Serdarî  

4.Ağıt: Ölen bir kişinin ardından söylenen ve onun iyiliğinin, mertliğinin dile getirildiği koşmalardır.   Not: Bunların dışında koşma nazım biçiminin kullanıldığı münferit ağıtlar da vardır.   Sefil baykuş ne gezersin bu yerde  Yok mudur vatanın illerin hani  Küsmüş müsün selâmımı almadın  Şeydâ bülbül şirin dillerin hani   Kağızmanlı Hıfzî  

Ekleyen :Editör    Okunma :15229

 

 

tags

    Benzer Ders Notları

ders notları Fütürizm (Gelecekçilik) 1266 kez okundu.

ders notları Şiirde Ahenk (Ses ve Ritm) 2092 kez okundu.

ders notları Servet-i Fünûn Romanının Genel Özellikleri 56817 kez okundu.

ders notları Şiirde Yapı 5719 kez okundu.

ders notları Söz Sanatları (Mecazlarla İlgili Sanatlar) 4043 kez okundu.

ders notları Edebiyat Nedir? 2671 kez okundu.

nextİçerik Hakkında Yorum Yazın...

Yazan:    

next YAZILAN YORUMLAR (2 yorum yazılmış)

box baran ve kadir :Çok. işme yaradı
box aaaa :bizim nedir çektigimiz bu hocalardan

DERS VE ÇALIŞMA NOTLARI / KONU ÖZETLERİ ANASAYFA