Eğitim Sitesi

İslam Öncesi Türk Tarihi, ders ve çalışma notu

İslam Öncesi Türk Tarihi

Islam-Oncesi-Turk-Tarihi

Türk Adının anlamı:Doğan,türeyen veya güçlü, kuvvetli,olgun anlamına gelmektedir.
 *"Türk" kelimesi ilk defa siyasi ad olarak, Göktürk Devleti tarafından kullanılmıştır.
 *Coğrafi bir ad olarak, ilk defa Bizans kaynaklarında Orta Asya için kullanılmıştır. Anadolu ise XII yy dan itibaren Avrupalılarca Türkiye olarak anılmıştır.
 *Millet adı olarak Türk, ilk defa 420 tarihli bir Pers metninde geçmektedir.
 *Türk adına ilk defa 5yy da Pers (Sasani), 6yy da Bizans kaynaklarında rastlanmıştır.
 *Hunlarla ilgili ilk tarihi belge ise MÖ 318 yılına ait bir Çin belgesidir (anlaşma belgesi).

 TÜRKLERİN ANAYURDU:
 *Aral Gölünün çevresi merkez olmak üzere
 Altay-Sayan dağlarının kuzey batısı
 Hindikuş, Himalaya ve Tanrı dağlarının kuzeyi
 Hazar denizinin doğusu
 Kingan dağlarının batısı

 ANAYURTTA KURULAN İLK UYGARLIKLAR:

 * Anav Kültürü: MÖ 5000-3000 arası Türkistan'ın Başkenti Aşkabat yakınlarında ortaya çıkarılmıştır. Yapılan kazılarda dokuma parçaları,seramik ve süs eşyaları bulunmuştur.
 * Kelteminar Kültürü: MÖ 3000 yıllarında Aral gölüne dökülen Amuderya'nın deltasında bulunmuştur. Buradaki insanlar yerleşik hayat sürdürmüşlerdir.
 * Afanesyevo Kültürü: MÖ 3000-2000 de Altay-Sayan dağlarının kuzey batısında bulunmuştur. Orta Asya medeniyetinin temelini oluşturduğu sanılmaktadır. Avcılık ve hayvancılıkla uğraşan savaşçı bir toplum tarafından meydana getirilmiştir.
 * Andronova Kültürü: MÖ 2000-1200 yıllarında Yenisey'deki Andronova da bulunmuştur. Türklerin ilk ataları tarafından meydana getirilmiştir.
 * Karasuk Kültürü: MÖ l.binde Yenisey'de bulunmuştur. Çadır, araba, kumaş dokumalar ve elbiseler bulunmuştur.

İLK TÜRK DEVLETLERİ:

 *Bilinen ilk Türk devleti Saka'lardır. Sakaların Türk olduğunu Alp Er Tunga destanı ve İskitlerden kalma sanat eserlerinden anlıyoruz.

HUNLAR:
 *Kutlu ülke Ötüken merkez olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kurulmuştur.
 *Hunlar'a ait ilk belge MÖ 318 yılına ait Hun prensleri ile Çin arasında yapılan bir antlaşmadır.
 *Hun akınları karşısında Çinliler savunma tedbiri olarak Çin Seddini yaptılar.(MÖ 214 yılında tamamlandı.)
 *Bilinen ilk hükümdarı Teoman'dır.
 *Temandan sonra Mete başa geçmiştir.
 *Mete,Tunguzları,Yüeçiler'i ve Vusonlar'ı yendi. Çin üzerine seferler yaparak vergiye bağladı. İpek Yolunu ele geçirdi ve Çinli bir prenses ile evlendi.

 Parçalanma Sebepleri:
 *İç mücadeleler ve Çin'in entrikaları
 *İpek Yolunun elden çıkması
 *Prensler arasındaki taht kavgaları

 -Çin'in egemenliğine girmek isteyen Hohanyeh ile Çiçi arasındaki mücadele sonunda Hun devleti doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı.(MÖ l yy.)

 *Hohan-yeh yönetimindeki Doğu Hunları Çin'in egemenliğine girdi. Batı Hunları ise Çin tarafından ortadan kaldırıldı.
 *Çinin egemenliğinden kurtulan Doğu Hunları, MS 48 yılında Kuzey ve Güney Hunları olmak üzere ikiye ayrıldılar.
 *Güney Hunları inin egemenliğini kabul ederken,Kuzey Hunları batıya doğru göç ettiler.
 *Batıya doğru göçeden bu Türkler kavimler göçünü başlattılar.

 KAVİMLER GÖÇÜ:
 *Kuzey ve Batı Hunları Balamır'ın komutasında Tuna boylarında göründüler.
 *Önlerine çıkan Slav, Germen, Sakson (vs) kavimlerini batıya doğru ittiler.
 Sonuçları:
 *Roma İmparatorluğu parçalandı ve Batı Roma yıkıldı. (Ortaçağın başlangıcı).
 *Avrupa'nın etnik yapısı değişti. Yeni devletler kuruldu.
 *Barbar kavimler Hıristiyanlığı kabul ederek hakim dil haline getirdiler.
 *Merkezi krallıkların yıkılmasıyla feodalite (derebeylik) rejimi kuruldu. Skolastik düşünce egemen oldu.
 *Avrupa'daki karışıklıklar yüz yıl kadar sürdü.
 Avrupa da Hun Devleti kuruldu.
 
AVRUPA HUNLARI:
 *Batıya doğru yönelen Türklerin bir kolu Kafkaslardan Anadolu'ya, Erzurum ve Malatya civarlarına geldiler.
 *Balamır komutasında batıya doğru yönelenler ise Avrupa'ya geldiler.
 *Avrupa Hunları, Uldız, Karaton ve Rua zamanında Bizans ile savaşarak Batı Roma ile iyi geçindiler. Attila da Uldız'ın siyasetini uygulayarak Bizansı baskı altına aldı.
 *İki Balkan seferi yapan Attila, her seferinde Bizans ile ağır koşullar içeren antlaşmalar imzaladı.
 *Bunlar:
 -Yıllık vergileri her defasında iki-üç kat arttırılmıştır.
 -Hun sınırındaki Bizans kaleleri yıktırılacaktır.
 -Hun kaçakları kabul edilmeyecek ve geri iade edilecektir.

 *Bundan sonra Doğu Roma üzerine sefere çıktı.
 -Bir yıl önce kendisine evlenme teklifinde bulunan Romalı Prensesi, Roma topraklarının yarısının çeyiz olarak verilmesi koşuluyla zevceliğe kabul ettiğini bildirdi.
 -Bu isteği reddedilen Attila l.Galya seferine çıktı.
 -Meşhur Romalı komuta Aetius'la 451 yılında Paris yakınlarında yapılan savaşta her iki taraf da büyük kayıplar verdi.
 -Ertesi yıl 2.Galya seferine çıkan Attila, Papanın isteği üzerine bu seferinden vazgeçti.

 
 -Attila'nın ölümünden sonra Avrupa Hunları yıkıldı.
 *Dağılma Sebepleri:
 -Attila'dan sonra başa geçenlerin Yetersizliği.
 -İç karışıklıklar ve Germen kavimlerinin isyanı.
 -Hun nüfusunun azlığı.
 *Avrupa Hunları, Karedeniz in batı kıyılarına yerleştiler ve Hıristiyanlaşarak yerli kavimler içerisinde eriyerek yok oldular.
 *Avrupa Hun'larının yerine Orta ve Güney Avrupa'da Macarlar ve Bulgarlar devlet kurdular.

 GÖKTÜRKLER

 *Avar Devletinde demircilikle uğraşan Göktürkler, Töles'lerin isyanını bastırdıktan sonra Avar'lara karşı isyan ederek bağımsızlıklarını elde ettiler.
 *Göktürklerin ilk hükümdarı Bumin Kağandır.
 *Devlet geleneklere göre ikiye ayrıldı:Doğuyu yöneten Bumin Kağan ülkenin batı bölgesini kardeşi İstemi Yağbu'ya bıraktı.
 *İstemi Yabgu, İpek Yolunu elinde tutabilmek için Akhunlar'a karşı Sasanilerle anlaştı. Akhun toprakları Göktürk'lerle Sasaniler arasında paylaşıldı.
 *Sasaniler'in İpek Yolunu ele geçirebilmek için Akhun topraklarının tümünü ele geçirmeye çalış-ması üzerine îstemi Yabgu, Bizans ile anlaşarak Sasanilerle savaştı.
 *Not:Göktürk-Bizans ittifakı sonucu zayıflayan Sasani Devletine Hz. Ömer zamanında Müslümanlar son vermiştir.
 *Göktürklerin İkiye Ayrılması:
 -Mukan Kağandan sonra başa Tapo geçti.
 -Çin seferinden dönerken beraberinde getirdiği rahiplerin etkisinde kalarak Budizm'e ilgi duydu. Ülkede Budist tapınakları ile Buda heykellerinin yapılması halkın tepkisine neden oldu.
 -İstemi Yabgu'nun yerine geçen Tardu, Çin entrikalarının da etkisiyle kendisini Kağan ilen etti.
 -Tapo'nun yanlış siyaseti, Tardu'nun ihtirası ve Çin'in entrikaları sonucu Göktürkler ikiye ayrıldı.
 *Doğu Göktürk Devletinin başına Tapo'dan sonra İşbara geçti. İşbara dan sonra Doğu Göktürkleri Çin'in egemenliği altına girdi.
 *Batı Göktürk Hükümdarı Tardu, Doğu ve Batı Göktürkleri birleştirmek için uğraştı. Çin üzerine seferler düzenledi. Su kaynaklarının Çin tarafından zehirlenmesi üzerine büyük kayıplar verdi.
 -Tardu, İran ile mücadele ederek topraklarını genişletti.
 -Güçlerini kaybeden Batı Göktürkleri de bir süre sonra Çin'in himayesine girdi.
 II.GÖKTÜRK DEVLETİ (Kutluk Devleti):
 *Kurucusu Kutluk Kağan'dır.(İlteriş Unvanını aldı.)
 *Kapkan Kağan, Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tiğin, II. Göktürk Devletinin en ünlü devlet adamlarıdır.
 *Kapgan Kağan,Çini yenerek vergiye bağladı. Moğol Kitanları, Kırgızları yendi. Maveraünnehir'e kadar ilerleyen Türkler, ilk defa Araplarla karşılaştılar.
 -Basmıl, Karluk, Türgiş ve Kırgız isyanları bastırıldı.
 -Kapgan Kağan Oğuzlar tarafından pusuya düşürülerek öldürüldü.
 *Bilge Kağan zamanında isyan eden Türk boyları itaat altına alındı.
 -Çin yenilgiye uğratıldı.

 

-Bilge Kağan, veziri tarafından zehirlenerek öldürüldü.
*Bilge Kağandan sonra devletin kadınların eline geçmesi, devletin yıkılmasına neden olmuştur.
-Basmıl, Karluk ve Uygurlar birleşerek bu devlete son verdiler (742)
-Uygur Başbuğu Kutluğ Bilge Kül, Kağan oldu (745).
 Not:Göktürk Kitabeleri bu dönemde yazılmıştır.
-Kitabeler Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tiğin adına dikilmiştir.
-Kitabelerin yazarı Yulluğ Tiğin'dir.
-Kitabeleri ilk defa Danimarkalı dilci Thomsen okumuştur.

Ekleyen :Editör 3    Okunma :36568

 

 

tags

    Benzer Ders Notları

ders notları Osmanlı Devletinin Kuruluşu (Özet) 12275 kez okundu.

ders notları Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları 9723 kez okundu.

ders notları Türk-Moğol İlişkileri 11858 kez okundu.

ders notları I. ve II. Meşrutiyet Dönemlerinin Karşılaştırması 4311 kez okundu.

ders notları Kavimler Göçü 41075 kez okundu.

ders notları Orhun Yazıtları 8374 kez okundu.

nextİçerik Hakkında Yorum Yazın...

Yazan:    

Henüz Yorum Yazılmamış.
İlk Yorumu Siz Yazabilirsiniz

DERS VE ÇALIŞMA NOTLARI / KONU ÖZETLERİ ANASAYFA