Oyun Siteleri

İlk Çağ Medeniyetleri, ders ve çalışma notu

İlk Çağ Medeniyetleri

 

İLK ÇAĞ MEDENİYETLERİ 

 
1. ÇİN MEDENİYETİ:
 
Sülalelerce yönetilir. Çin'de iki türlü mimari gelişmiştir. Askeri mimari (Çin şeddi), Dini mimari (Budist tapınakları). Çinicilik, porselen, seramik gibi sanatlar, maden az olduğu için gelişmiştir. Matbaa, kağıt, barut, pusula, çini mürekkep ilk kez Çin'de bulunmuştur. Budizm, Taoizm, Kon-fiçyüs, Maniheizm gibi dinler yaygındır. Çin'de tarih yazıcılığı gelişmiştir. Türkler hakkında ilk bil­giler Çin kaynaklarında mevcuttur.

 

2. HİNT MEDENİYETİ:
 
Hindistan'da güçlü bir devlet, önemli bir medeniyet ve bir millet anlayışı oluşmamıştır. Sebepleri:
1.   Çok değişik din, dil, ırk, mezhep vs.'den insanların bulunması
2.   İklimin çok sıcak olması
3.   Kast sistemi (Dünyanın en katı sınıf farklılığı), Brahmanlar (din adamları), Kişatriyalar (asil­ler), Vaysiyalar (esnaf, tüccar, çiftçi), Südralar (köylüler, işçiler; paryalar [köleler]).
Not: Hindistan'da Veda dini, Brahmanizm, Budizm, Taoizm, Konfiçyüs, Mani, Hinduizm gibi din­ler görülür.

 

3. İSKİT MEDENİYETİ (SAKA):
 
Önce Orta Asya'da görülen İskitler, Karadeniz'in kuzeyindeki bozkırlara gelerek yerleşmişlerdir. Atlı göçebe yaşamışlar, hayvancılıkla uğraşmışlardır. Alper Tunga ve Şu adlı destanları vardır. Anadolu'ya kadar akınlarda bulunmuşlardır. Bilinen ilk Türk topluluğudur.

 

4. MEZOPOTAMYA MEDENİYETLERİ:
 
* Güneydoğu Anadolu Toroslarından başlayarak Basra Körfezi'ne dökülen Fırat ile Dicle Ne­hirleri arasında kalan bölgeye Mezopotamya denir.
* Mezopotamya medeniyeti, başta Anadolu, Ege ve Mısır medeniyetleri olmak üzere birçok medeniyeti etkilemiştir.

 

A) SÜMERLER:
 

* Orta Asya kökenlidirler. M.Ö. 4000 yılında güney Mezopotamya'ya gelmişlerdir.
* Şehir devletleri halinde yaşamışlardır, (Ur, Uruk, KİŞ, Lagaş, Nippur)
* Rahip - kral özelliği görülür.
* Çok tanrılı inanç vardır, ahiret inançları zayıftır.
* Ziggurat denilen çok katlı, çok amaçlı tapınakları vardır.
* M.Ö. 3000 yılında çivi yazısını bulmuş ve tarihi çağları başlatmışlardır.
* Urgakina kanunları tarihte bilinen ilk yazılı kanunlardır. (Bilinen ilk hukuk devleti Sümerler).

* Kanunlar hafiftir ve fidye esası vardır.
* Gılgamış, Yaratılış, Tufan gibi dini nitelikli destanları vardır.
* Herkes askerdir.
* Taş olmadığı için kalıcı mimari eserleri yoktur.
* Astronomi, takvim, matematik gelişmiştir.

 

B) AKADLAR:


* Sami kökenlidirler.
* Akade adlı başkentleri vardır. (Tarihte bilinen ilk merkezi devlet veya imparatorluktur.)
* İlk düzenli ordu Akadlar'da görülür.
* Tarım gelişmiştir. Su kanalları yapmışlardır.
* Zafer anıtı ve Agade tapınakları mimari eserleridir.

 

C) BABİLLER:
 

* Sami kökenlidirler. Başkent Babillion'dur.
* Hammurabi kanunları ilk anayasa niteliğindeki kanunlardır.
* Daha serttir ve "kısas"a dayalıdır.
* Hammurabi kanunları, Mezopotamya'nın Samileştirilmesini amaçlar.
* Rahip - kral özelliğine son vermiş, ilk dünyevi devlet, ilk mutlak krallığı kurmuştur.
* Yahudiler, II. Babil devleti zamanında sürgün edilmiştir.
* Babil Asma Bahçeleri ve Babil Kulesi meşhurdur.

 

D) ASURLAR:
 

* Merkez Ninova'dır.
* Kuzey Mezopotamya'da kurulmuştur. Bölge tarıma elverişli olmadığı için ticaretle uğraşmış­lardır.
* Anadolu'nun içlerine kadar (Kayseri - Kültepe) gelmişler, koloniler kurmuşlar ve burada çivi yazılı tabletler bırakmışlardır.
* Anadolu'da tarihi çağları başlatan ve ilk yazıyı getiren Asurlar'dır.
* İlk sömürge imparatorluğudur.
* Asur kanunları çok sert ve vahşidir.
* İlk kütüphane Ninova'da kurulmuştur.

 

E) ELAMLAR:
 

Başkentleri Sus'tur. Sami kökenlidirler. Önemli bir varlık ortaya koyamamışlardır.

 

5. İRAN MEDENİYETİ :
 
*  İran'da ilk Partlar, sonra Medler yaşamıştır. MÖ 6. yy.da Persler Medler'i yıkmışlardır.
*  Çok büyük bir imparatorluk kurmuşlardır, (indus Nehri'nden Ege Denizi'ne, Kafkaslar'dan Basra Körfezi'ne kadar)
*  Ülkeyi "satraplık" denilen eyaletlere ayırmışlardır.
dersimiz.com
*  Ticaret gelişmiştir. (Ticaret yolları üzerinde oldukları için)
*  Tarihte bilinen ilk posta teşkilatını kurmuşlardır.
*  Zerdüştlük dini (ateşperest) hakimdir.
*  Büyük İskender son vermiştir.

 

6. İBRANİ MEDENİYETİ:

 
* Sami kökenlidirler merkezleri Kudüs'tür.
* Dinleri Musevilik'tir (Milli bir din). Tanrılarına Yahova, kitaplarına Tevrat denir.
* Bilinen ilk tek tanrılı dindir. Hz. Süleyman zamanında büyük bir devlet haline gelmişlerdir. Babiller zamanından başlayan sürgün hayatları birkaç bin yıl devam etmiştir.
* Hz. Süleyman Mabedi önemli eserlerindendir.

 

7. FENİKE MEDENİYETİ:
 
* Sami kökenlidirler.
* Kuruldukları bölge Lübnan çevresidir.
* Tarımdan ziyade denizcilik ve deniz ticaretinde gelişip koloniler kurmuşlardır.
* Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (Sidon, Biblos, Sayda, Sur)
* Kolonilerine sadece ekonomik amaçlarla gittikleri için uzun süre tutunamamışlardır.
* Alfabeyi (harf yazısı) ilk kez Fenikeliler bulmuştur. (Daha sonra İyon, Yunan ve Romalılar geliştirmiş, Lâtin Alfabesi oluşmuştur.)


8. MISIR MEDENİYETİ :
 
*   Kapalı bir bölge olduğu ve toplumun tutuculuğundan dolayı çevreden fazla etkilenmemişler, bu yüzden tarih öncesi dönemleri sırasıyla yaşayan tek toplumdur.
*   Önceleri Nom (veya Nomos) denilen şehir devletleri vardır. Sonraları merkezi krallık gerçek­leşmiştir.
*   Değişik hanedanlar yönetime hakimdir.
*   Firavunlar tanrı - kral özelliği gösterirler. (Bu özelliklerinden dolayı hukuk sistemi gelişme­miştir.)

*   Çok tanrılı dinler görülür.

*   İlk vezirlik (kâtip) sistemi Mısırlılar'da görülür.
*   Ahiret inancı kuvvetlidir. Bu nedenle mumyacılık ve anıt-mezar (piramit) yapımı gelişmiştir.
*   Tıp, eczacılık, kimya, matematik, geometri, takvim, hiyeroglif (resim yazısı) gelişmiştir.
*   M.Ö. 1280'de Hititler ile yaptıkları ve Suriye'yi paylaştıkları "Kadeş Antlaşması" bilinen ilk dostluk ve ittifak, aynı zamanda ilk yazılı antlaşmadır.
*   Keops, Kefren önemli piramitlerdir.

 

9. ANADOLU MEDENİYETLERİ :
 
*   Anadolu'da yontmataş dönemini aydınlatan ilk kalıntılar Antalya'da Karain ve Beldibi mağa­ralarında bulunmuştur.
*   Cilalıtaş dönemini aydınlatan eserlere ise Konya-Çatalhöyük, Burdur - Hacılar'da rastlanır.
*   Önemli yerleşim yerleri olarak Kayseri - Kültepe, Çanakkale - Truva, Yozgat - Alişar sayı­labilir.

 

A) HİTİTLER (ETİLER):
 

* Anadolu medeniyetinin temelini oluştururlar.
* M.Ö. 2 bin yılında Anadolu'da Kızılırmak çevresine yerleşmişlerdir.
* Şehir devletlerinden merkezi krallığa geçmişlerdir.
* Merkez Hattuşaştır. (Çorum - Boğazköy).
* Hükümdarlar rahip - kral özelliği gösterirler.
* Tavananna denilen kraliçe yönetimde etkilidir.
* Soylulardan oluşan "Pankuş Meclisi" önemli kararların alınmasında etkilidir. (Meşrutiyet re­jiminin ilk örneği.)
* Çok tanrılı din vardır. Bu dönemde Anadolu'ya "Bin tanrı ili" denir. Ahiret inançları zayıftır.
* Aile hukuku gelişmiştir. (Medeni hukukun temelini atmışlar.)
* Çivi ve resim yazılarını kullanmışlardır. (Anadolu'da tarihi çağlar Asurİar'ın yazıyı getirmesi ile başlar.)
* Frigyalılar tarafından yıkılmışlardır.
* Anadolu'da demir çağını başlatmışlardır.
* Yıllıklar (Anal) tutmaları ile tarih yazıcılığını başlatmışlardır.
* İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları önemli eserlerindendir.

 

B) FRİGYALILAR:
 

* Merkez Gordion'dur. (Ankara - Polatlı) Bir iç batı Anadolu medeniyetidir.
* Tarım çok önemli olduğu için tarıma dayalı cezalar çok ağırdır.
* Kuyumculuk, önemli ticaret yolları üzerinde olmaları nedeniyle gelişmiştir.
* Müzik, kaya mimarisi ve dokuma alanlarında ilerlemişlerdir. (Tapates adıyla bilinen halı ve kilimler)
* Kimmerler son vermiştir.
* Kibele tapmakları, Midas'ın mezarı önemli eserleridir.

 

C) URARTULAR:
 

* Başkent Tu$pa (Van)'dır.
* Tarım ve hayvancılık gelişmiştir. (Su kanalları yapmışlardır.)
* İlk barajları yapmışlardır.
* Ahiret inancı vardır.
* Madencilik gelişmiştir.
* Ev şeklinde mezarlar vardır.
* Medler ortadan kaldırmıştır.

 

D) LİDYALILAR:
 

*   Sard merkezli bir Batı Anadolu medeniyetidir.
*   Kral Yolu denilen Efes - Ninova arasındaki ticaret yolu, Doğu - Batı arasında ticaretin ve kültürel etkileşimin hızlanmasını sağlamıştır.
*   İlk parayı kullanan Lidyalılar'dır. (M.Ö. 700)
*   Paralı askerleri vardır. Orduya önem vermemeleri çabuk yıkılmalarında etkilidir.

 

E) İYONYALILAR (AKALAR):
 

* Akalar tarafından M.Ö.1200'de Batı Anadolu'da oluşturulan bir medeniyettir.
* Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (İzmir, Efes, Milet, Foça)
* Ticaret yollarının bitiş noktasında bulunmaları, tarım ve deniz ticareti sayesinde zenginleş­meleri sonucunda kültürel ve bilim yönüyle Anadolu medeniyetlerinin en gelişmişini oluştur­muşlardır.
* Koloniler kurmuşlar ve kolpnilerine yerleşme amacıyla gitmişlerdir.
* Şehir devletleri halinde yaşamaları, bilim adamlarının yetişmesine uygun özgür düşünce or­tamına zemin hazırlamıştır.
* Tıpta Hipokrat, tarihte Heredot, felsefe'de Diyojen, matematikte Pisagor, Tales gibi bilim adamları yetişmiştir.
* İnsan şeklinde düşündükleri çok tanrılı din anlayışı vardır.
* Persler tarafından iyonyalılar'a son verilmiştir.
* Mimaride İyon nizamını geliştirmişlerdir. (Örnek, Efes harabeleri)
* Türkiye'nin tarih öncesi devirlerini aydınlatan merkezler

 

10.  EGE MEDENİYETLERİ:
 
A) GİRİT MEDENİYETİ:

 

*  Ege medeniyetlerinin temelini oluşturmuşlardır.
*  ilk denizciler Giritliler'dir.
*  Mimaride gelişmişler, çok katlı saraylar yapmışlardır. (Knossos).
*  M.Ö.1400'lerde Aka(Miken), M.Ö. 1200'de Dor istilâsına uğramışlardır.

 

B) MİKEN MEDENİYETİ:
 
*  M.Ö. 2000'de Akalar tarafından kurulmuştur.
*  Savaşçı bir toplumdur.
*  Mora yarımadası, Yunanistan, Girit ve Kıbrıs'ı işgal etmişlerdir.
*  Deniz ticaretinde gelişmişlerdir.
*  Kuyu mezarları önemli eserleridir.
*  Boğazlar'm hakimiyeti için Truvalılar'la yaptıkları savaşlar(Truva Savaşları) meşhurdur.
           

C) YUNAN MEDENİYETİ:
 
* M.Ö.1200 yılında Dorlar tarafından kurulmuştur.
* "Polis" denilen şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
* Atina, Tebai, Korint, Sparta, Larissa gibi şehir devletleri vardır.
* Polislerin başında "Tiran" denilen krallar vardır.
* Denizcilikte ilerlemişler ve kolonicilik faaliyetlerinde bulunmuşlardır. (Yerleşme amacıyla git­mişlerdir.)
* Başta Zeus olmak üzere Olimpos dağında oturan tanrıları adına düzenledikleri yarışmalar olimpiyatların temelini oluşturmuştur.
* Felsefede Aristo, Eflatun, edebiyatta Homeros (İlyada ve Odisse), tarihte Tukitides önemli bilim adamlarıdır.
* Alfabe ve takvime katkıda bulunmuşlardır.
* Atina'da, sınıf farklılıklarından doğan huzursuzlukları gidermek amacıyla yapılan Dragon, Solon ve Klistenes kanunları Atina'yı "demokrasinin beşiği".yapmıştır.

 

11. HELLEN MEDENİYETİ :
 
*   Makedonyalı İskender, iyonya şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M.Ö. 334 yı­lında Doğu (Asya) seferine çıkar.
Seferin Sonuçları:
1.   Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır ele geçirilerek Persler'e son verilmiştir.
2.   Doğu ve batı kültürünün karışmasıyla "Hellenizm" doğmuştur.
3. Doğu - Batı ticareti ve kültürel etkileşimi artmıştır.
4. Önemli kültür ve ticaret merkezleri kurulmuştur, (iskenderiye, İskenderun)
5. Doğu'nun dini anlayışından etkilenilmiştir.(rahip-kral)
6.   Hellenizm medeniyetinin doğmasında Yunan, Anadolu, İran, Mezopotamya ve Mısır mede­niyetlerinin etkisi olmuştur.
7.   Hellenizm, Roma ve islâm medeniyetini etkilemiştir.

 

*    İskender'in ölümünden sonra ülke Makedonya, Asya ve Mısır krallıkları olmak üzere üçe ay­rılmıştır.
*    Asya Krallığı'nm egemen olduğu Anadolu'da zamanla yeni krallıklar ortaya çıktı. (Biitanya, Bergama, Kapadokya ve Pontus krallıkları.)
*    Bergama'daki Zeus Tapınağı ve Asklepion Sağlık Merkezi önemli gelişmelerdendir.
 
 
12.  ROMA MEDENİYETİ :
 
*    Roma'da; krallık, cumhuriyet ve imparatorluk devirleri görülür.
*   Sınıf farklılıkları vardır. Patriciler (Asiller), Plepler (vatandaş), Köleler.
*   Günümüz Avrupa hukukunun temelini 12 Levha Kanunları oluşturur.
*   Lâtin Alfabesi ve Milâdi Takvim'e Son şeklini vermişlerdir.
*   Lejyon denilen paralı, disiplinli orduları vardır.
*   Önceleri tarım yaygın iken, Akdeniz havzasını ele geçirmeleri ile ticaret gelişmiştir. Kartaca ile yaklaşık yüzyıl süren Pön Savaşları yapılmıştır.
*   Çok tanrılı inanç vardır.
*   MS 313'te Milano Fermanı ile Hristiyanlık serbest bırakılmıştır.
*   Çiçero (Hitabet), Titus, Takitus (Tarih) önemli ilmi şahsiyetlerdir.
*   İstanbul'da; Ayasofya, Bozdoğan Kemeri, Yerebatan Sarayı, Çemberlitaş, Ankara'da; Au­gustus Tapınağı, Roma Hamamı, Antalya'da; Aspendos Tiyatrosu, Niğde'de Roma Havuzu gibi eserler bırakmışlar, mimaride çok gelişmişlerdir.
*   395'te Kavimler Göçü sonucu Doğu - Batı diye ikiye ayrılmışlardır.
*   476'da Batı Roma, 1453'te Doğu Roma yıkılmıştır.

Ekleyen :dersimiz.com    Okunma :106461

 

 

tags

    Benzer Ders Notları

ders notları İslam Tarihi ve Uygarlığı 71468 kez okundu.

ders notları Türk-Moğol İlişkileri 10675 kez okundu.

ders notları Kadeş antlaşması - Kadeş antlaşmasının Önemi 14665 kez okundu.

ders notları Osmanlı Siyasi Tarihi İstanbulun Fethi ve Sonrası 12787 kez okundu.

ders notları Kösedağ Savaşı ve Sonuçları 95367 kez okundu.

ders notları Coğrafi Keşiflerin Sebep ve Sonuçları 8551 kez okundu.

nextİçerik Hakkında Yorum Yazın...

Yazan:    

next YAZILAN YORUMLAR (12 yorum yazılmış)

box Elif :Ellerinize sağlık.
box Oğuzhan :25 soru hazırlayacaktım hangisini seçsem kararsız kaldım :D bence süper.
box İkra :Çok teşekkürler... çok beğendim umarım bu sitede her dersin bu şekilde özetini bulabilirim.
box emine :elinize saglık
box nurgül kırbaş :ALLAH razı olsun gerçekten de çok işime yaradı :)
box cihan :tebrik edrim gercekten
box Aslan :Çok güzel bir siteymiş sayelerinde projemden 100 aldım ALLAH RAZI olsun
box Sena nur :Bilgiler kısa ve önemli. Harika ! Emeğinize sağlık =)
box aybala sena :ben sayısalcıyım ve hic tarih calışmadım bunlar yeterli mi
box ahmet can :açık lise mezunum tarih bilgim yok denicek kadar az bu bilgileri calışarak ygs den iyi net cıkartabilir miyim ? teşekkürler
box ilyas :bence güzel olmuş yapanun ellerine sağlık
box ceren :konuyu güzel özetlemişsiniz...

DERS VE ÇALIŞMA NOTLARI / KONU ÖZETLERİ ANASAYFA