Eğitim Sitesi

Eylemsiler (Fiilimsiler), ders ve çalışma notu

Eylemsiler (Fiilimsiler)

EYLEMSİLER (FİİLİMSİLER)

Fiilden belli eklerle türeyip; isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Adından da anlaşıldığı üzere fiile benzeyen ancak fiil olmayan sözcüklerdir.Ayrıca fiilimsiler yan cümlecik kurar. Fiilimsilerin bu görevini "cümle çeşitleri" konusunda işleyeceğiz.

 

Güneş batınca sahile yürümek için inip, tatlı tatlı esen rüzgâr eşliğinde güle oynaya dolaşırdık.

 

Fiilimsiler üç bölüme ayrılır:

1- İsim-fiil (Adeylem)

2- Sıfat-fiil (Ortaç)

3- Zarf-fiil (Ulaç, Bağ-fiil)

 

1- İSİM-FİİL (ADEYLEM) 

Fiillerden "-me, -mek, -iş" ekleriyle türetilip isim görevinde kullanılan sözcüklerdir.

 

·                     Biraz dolaşmak için parka gitti.

·                     Adam gülmemek için kendini zor tuttu.

·                     Çocuklar kitap okumaya başladı.

·                     Doğum günüme gelmemesine çok şaşırdım.

·                     Arkadaşlarla akşamları yürüyüşe çıkarız.

·                     Babası sınava gitmeyişine çok kızdı.

 

UYARI: Bazı fiiller, isim-fiil eklerini alarak bir varlığa ad olur. Bu sözcükler fiilimsi değildir.Bu sözcüklerin fiilimsi olmadığını anlamak için olumsuzluk eki (-me, -ma) getirebiliriz.

 

Yemeklerden en çok dolmayı severim.                     Yememeklerden en çok dolmamayı severim.

Hastanenin girişi ve çıkışı kalabalıktı.                       Hastanenin girmeyişi ve çıkmayışı kalabalıktı.

Çakmağın gazı bitmiş.                                               Çakmamağın gazı bitmiş.

Gözlerine sürme çekmiş.                               Gözlerine sürmeme çekmiş.

Bu konudaki görüşlerini bize söyledi.                       Bu konudaki görmeyişlerini bize söyledi.                

Akşama iki ekmek getir.                                 Akşama iki ekmemek getir.

 

2- SIFAT-FİİL (ORTAÇ)

Fiillerden "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleriyle türetilip sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir.

            SIFAT-FİİL                                                   ÇEKİMLİ FİİL                                 

·                     Az önce koşan çocuk sınıfa girdi.                  -----------------------------------

·                     Kesti yollarımı yıkılası dağlar.                                   ----------------------------------    

·                     Bitmez dertlerim var benim.                           Benim dertlerim hiç bitmez.

·                     Masadaki çalar saate bakıyordu.                   Saatim her sabah beşte çalar.

·                     Mahallede tanıdık kimse kalmamıştı.             Kısa zamanda herkesi tanıdık.

·                     Adam oturacak bir sandalye aradı.                Adam yorulduğu için biraz oturacak.

·                     Her taraf sararmış yapraklarla doluydu.          Eylül geldi diye yapraklar sararmış.

  

Sıfat-fiillerin tamamladıkları isimler düştüğünde bu sözcükler adlaşmış sıfat olarak kullanılır.

Çok gülen çok ağlarmış.

Gelen gideni aratır.

Tanıdıkları onu artık aramıyordu.

Çocuk duyduklarını bir bir anlattı.

Çürümüşleri bir kenara ayırdı.

Bize bazı diyecekleri varmış.

 

Sıfat-fiiler bazen sıfat görevinde olmayabilir.

Sabaha kadar gezdiğimizi ona söylemedim.

Nerede ne söyleyeceğine dikkat ederdi.

Dün neler yaptığını hepimize anlattı.

Toplantının birazdan biteceği bildirildi.

 

UYARI: Sıfat-fiil eklerini alan bazı sözcükler kalıcı isim olur.

Geçmişi andıkça gözleri dolardı.

Soğuk içecekleri çok severdi.

Yakacak yardımı alınca kömür alacaktı.

Birçok okur fuarlarda yazarlarla buluşabiliyor.

Güz aylarında çağlayan coşardı adeta.

İnsanlar dolmuşun gelmesini bekliyordu.

Şu yaramaza birisi bir şeyler söylesin.

Adam açacak bulamayınca gazozu içemedi.

 

3- BAĞ-FİİL (ULAÇ)

Fiillerden "-e / -a, -ip / -ıp, -erek / -arak, -meden / -madan, -meksizin / -maksızın, -dikçe / -dıkça, -ince / -ınca, -eli / -alı, -ken, -r ... -mez, -esiye / -asıya" ekleriyle türetilip zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Cümleleri zaman veya durum yönüyle tamamlar.

 

BAĞ-FİİL                                                     ANLAM

Çocuklar koşa koşa evlerine gittiler.  durum            

Bu işi ortaklaşa halledebiliriz.                       durum

Sabah yediye beş kala buluşalım.      zaman

Ahmet söylenip dışarı çıktı.                durum

Şoför gülerek parayı uzattı.                durum

Güneş doğmadan yola çıkacağız.       zaman            

Ödevini araştırmadan hazırlamış.     durum

Yağmur durmaksızın yağıyor.                       durum

Ömrüm oldukça seni unutmayacağım.           zaman

Dünya döndükçe seni seveceğim.      zaman

Sen gülünce güller açardı bahçelerde.            zaman

Eve geç gidince babası çok  kızmış.   zaman

Onlar buradan taşınalı yıllar oldu.      zaman

Sınav başlayalı yarım saat olmuş.      zaman

Yağmur yağarken hüzünlenirim.       zaman 

Eve gelir gelmez yemeğe oturdu.       zaman

Her şeyimize  bilir bilmez karışırdı.   durum

Dün arkadaşlarla doyasıya eğlendik.  durum

İstanbul, seni ölesiye sevmiştim!        durum

           

UYARI: Bazı sözcükler bağ-fiil eki almış görünse de bağ-fiil olmayabilir.

Sınav sonuçlarını danışmadan alırsınız.         isim

Bu araştırmadan bir sonuç çıkmaz.              isim

Sen küçükken çok yaramazdın.                     zarf

Yapılacak bunca ödevin varken nasıl gezersin?zarf

(UYARI: Bu sözcükler ad olduğundan fiilimsi eki alsalar bile bağ-fiil değildir.Ancak cümleyi zaman yönünden tamamladıkları için zarf görevi üstlenirler.)

Olur olmaz işlere kalkışmaktan vazgeç artık.            sıfat

Kıyasıya bir yarış seyrettik dün akşam.                     sıfat

Ekleyen :Mehmet Akif Güner    Okunma :47970

 

 

tags

    Benzer Ders Notları

ders notları Bulmaca Sözlüğü (F Harfi) 5753 kez okundu.

ders notları Bulmaca Sözlüğü (H Harfi) 13133 kez okundu.

ders notları Somutlaştırma ve Soyutlaştırma 56499 kez okundu.

ders notları Bulmaca Sözlüğü (J Harfi) 6591 kez okundu.

ders notları Eş Anlamlı (Anlamdaş) Kelimeler Sözlüğü (L-M-N) 5949 kez okundu.

ders notları Edat (İlgeç) 3310 kez okundu.

nextİçerik Hakkında Yorum Yazın...

Yazan:    

next YAZILAN YORUMLAR (24 yorum yazılmış)

box SENİ İLGİLENDİRMEZ :çok uzun ben bunu ödevim için istiyordum ama güzel görünüyor

box idejannnn :Okuduktan sonra baktım ki çok iyi yani

box idejannnnn :Yani ii gorunuyo

box ada pektas :Elinize saglik cook guzeldi

box TwistedFake :Allah siden razı olsun çok tşk

box guzel :cok guzel

box asdasdasd :Allah razı olsun çok iyi bir içerik doğrusu

box melike :Çok güzel

box ne :Çok güzel

box Çılgın çocuk :Zordur bir fiiimsi değil

box doğa okulları 8-d :gerçekten çok güzel

box Resul Osman Acar :elinize aklınıza sağlık Allah razı olsun..!

box zordur :zordur kelimesi fiilimsi midir

box defn :harika

box bengisı :güzelmiş ben beğendimmm

box sarina karbarya :very beautiful and thank you

box MASAL :ÇOK GÜZEL

box Esra :Allah razı olsun çok iyi bir içerik doğrusu

box merve :İşimi gördü saolun

box Zehra ışık :) :Kim hazırlamışsa allah razı olsun

DERS VE ÇALIŞMA NOTLARI / KONU ÖZETLERİ ANASAYFA