Eğitim Siteleri

9.Sınıf Biyoloji Hücre Organelleri ve Hücerenin Yapısı Ders Notları, ders ve çalışma notu

9.Sınıf Biyoloji Hücre Organelleri ve Hücerenin Yapısı Ders Notları

HÜCRE
 

Hücre teorisi:


1)Bütün canlılar hücrelerden meydana gelmiştir.
2)Hücreler bağımsız hareket ettikleri halde birlikte iş görürler.
3)Hücreler bölünerek çoğalırlar.
• Tek hücrelilerde bütün olaylar hücre içerisinde gerçekleşir.İş bölümü ve doku oluşumu yoktur.Çok hücrelilerde bütün olaylar hücre grupları arasındaki iş bölümü ile olur.
• En basit çok hücreli yada en karmaşık tek hücreli Volvox’ tur.
• Volvox' ta işbölümü vardır ama doku oluşumu yoktur.
• Tek hücrelilerin oluşturduğu topluluğa koloni denir.
• Bilinen en büyük hücre deve kuşu yumurtasıdır. Bilinen en uzun hücre ise sinir hücresidir.
• Hücre 3 kısımda incelenir.
1) Hücre zarı
2) Sitoplazma
3) Çekirdek

 

1) HÜCRE ZARI


• Yağ,protein az miktarda karbonhidrattan oluşur.Hücre zarının yapısı akıcı-mozaik zar modeli ile açıklanır.Bu modele göre zar; yağ denizinde yüzen proteinlerden oluşmuştur.
• Karbonhidratlar hücre zarındaki yağlarla birleşerek glikolipid, proteinlerle birleşerek glikoprotein şeklinde bulunur.Bunun sağladığı avantaj ise hücrelerin birbirini tanıması ve bağışıklıktır.Hücre zarının özgüllüğünü veren kimyasal madde glikoproteindir.Glikolipidi ve glikoproteini golgi sentezler.
• Madde giriş-çıkışı proteinler üzerindeki porlardan olur.
• Zarın özellikleri : Canlıdır,saydamdır,esnektir ve seçici geçirgendir.
• Zardaki proteinler enzim görevi yapar.
• Zarın görevleri : Hücreyi dağılmaktan korur.Hücreye şekil verir.Hücreyi dış etkilerden korur.Madde alışverişini sağlar.
• Zarın seçici-geçirgen olması onun canlı olduğunu gösterir.
• Hücre çeperi cansızdır,esnek değildir,tam geçirgendir.Hücrenin dayanıklılığını arttırır, hücreye şekil verir.Üzerindeki deliklere geçit denir.Selülozik yapıdadır.Prokaryot hücrelerde de bulunur ama yapısı selülozik değildir.

 

2) SİTOPLAZMA

 

• İki kısımdır.
a) Sıvı kısım:Su,protein,yağ,karbonhidrat,mineral,vitamin, RNA çeşitleri,nükleotidler,ATP ve
enzimler gibi organik ve inorganik maddelerden oluşmuştur.
Görevi:
1) Biyokimyasal reaksiyonlar için zemin oluşturmak.
2) Organellere yataklık etmek.
3) Rotasyon ve sirkülasyon hareketleri ile organellerin hareketini sağlamak.
b) Organeller:Özel yapı ve görevi olan sitoplazmik cisimlerdir.

 

ENDOPLAZMİK RETİKULUM


• Hücre zarından çekirdek zarına kadar uzanan zarlı kanallar sistemidir.
• Memeli alyuvarı hariç bütün çekirdekli hücrelerde bulunur.
• Hücre içine ve dışına madde taşır.Bazı maddeleri depolar.(Ca ve protein).Çekirdek zarı ve golgiyi yapar.Hücreyi bölmelere ayırarak,sitoplazmadaki asidik ve bazik tepkimelerin birbirini etkilemeden yapılabilmesini sağlar.
• Üzerinde ribozom bulunanlarına granüllü ER; bulundurmayanlara da granülsüz ER denir.
Granüllü ER enzim salgılayan hücrelerde,granülsüz ER yağ sentezleyen hücrelerde çoktur.

 

GOLGİ

 

• Çekirdeğe yakın bulunur.Hücre zarı yapımına katılır.
• Salgı maddelerin yapılması,paketlenmesi ve salgılanmasından sorumludur.Onun için süt bezi, tükrük bezi,ter bezi gibi salgı yapan hücrelerdeki sayısı diğer hücrelerdekilere oranla daha fazladır.
• Enzimleri paketliyerek lizozomu oluşturur.Hücre zarı yapımına katılır.
• Glikoprotein,lipoprotein,mukus,bağ dokusu ara maddesi ve ayrıca bitkilerde selülozlu maddeler salgılar.
• Memeli alyuvarı hariç bütün çekirdekli hücrelerde bulunur.

 

LİZOZOM


• Büyük moleküllü besinleri parçalar.Kurbağa larvalarında kuyruğun kopması,salgılama dönemi biten memelilerde süt bezlerinin körelmesi,pasif kalan kasların küçülmesi,harap olmuş dokuların, yaşlı alyuvarların ve vücuda giren mikropların yok edilmesi lizozom sayesindedir.
• Fagositoz ve pinositoz yapan hücrelerde çoktur.ÖRNEK:Akyuvar hücresi ve tek hücreliler.
• Lizozom parçalanırsa hücre kendini sindirir.Buna otoliz denir.
• Lizozomun etrafındaki zar golgiden oluşur.
İçerisindeki enzimler ribozomlarda üretilir.
Üretilen enzimler ER ile taşınır.
ER ile taşınan enzimler golgide paketlenerek lizozom oluşturulur.
• Yani lizozomun oluşmasında ribozom,golgi ve ER etkilidir.

 

RİBOZOM


• Bütün hücrelerde bulunan en küçük organeldir.
• Protein ve rRNA'dan oluşur.Çekirdekçikte üretilir.
• Zarsızdır ve iki birimdir.Üst birim(büyük birim) protein,alt birimse(küçük birim) rRNA'dan
oluşur.
• Protein ve enzim sentezler.
• Granüllü ER ve çekirdek zarı üzerinde,mitekondri ve kloroplastın sıvısında ve ayrıca sitoplazma da bulunabilir.
• Yoğun protein sentezi sırasında yan yana gelerek polizomları oluştururlar.
• Her canlıda ribozomların farklı olmasının sebebi rRNA' ların farklılığındandır.
• Bir hücrenin canlılığını sürdürebilmesi için mutlaka ribozoma ihtiyacı vardır.(Enzimlerden
dolayı)
• Enzim salgılayan bez hücrelerinde sayısı daha fazladır.

 

MİTEKONDRİ


• Çift zarlıdır.İç zar kıvrımlıdır.Kıvrımlara krista,zarların arasını ve içini dolduran sıvıya matrix
denir.
• Oksijenli solunum yaparak enerjinin üretildiği ve depolandığı yerdir.
• Enerji ihtiyacı fazla olan kas,sinir ve karaciğer gibi hücrelerde sayısı daha fazladır. Bulundukları hücreninde enerjiye en çok ihtiyaç olan bölümlerinde toplanırlar.
ÖRNEK:Sinirlerin sinaps bölgelerinde,spermlerin kuyruklarında ve kasların kasılma
bölgelerinde çok bulunur.
• Kendine ait DNA,RNA,ribozom ve ETS'si bulunur.Kendi DNA'sı olmasına rağmen hücre
DNA'sına bağımlıdır.
• Bitkilerde mesozom ve klorofil bulunduğundan dolayı mitekondri miktarı daha azdır.
• Prokaryotlarda ve memeli alyuvarında bulunmaz.

 

SENTROZOM


• Bazı su yosunu,mantar,hayvan ve insan hücrelerinde bulunur.
• Sentriol denilen iki alt birimden oluşur.
• Hücre bölünmesi sırasında kendini eşleyerek zıt kutuplara çekilir ve iğ ipliklerinin oluşmasını sağlar.
• Hücre dışına uzanan kirpik,kamçı,sil gibi yapıları oluşturur.
• Sentrioller dikine duran dokuz çift tüpçükten oluşur.

 

PLASTİDLER


• Sadece bitki hücrelerinde bulunan renk maddesidir.3 tiptir.

a) Kloroplast
• Bitkiye yeşil rengini verir.
• Çift zarlıdır.İç zarı katmanlıdır.Bu katmanlara grana,içini dolduran sıvıya ise stroma denir.
• Fotosentez yaparak besin üretir.
• Kendine has DNA,RNA,ribozom ve ETS'si bulunur.
• Granalar içinde bitkiye yeşil rengini veren ve fotosentez için gerekli ışığı absorbe eden
klorofil vardır.
• Bütün bitki hücrelerinde bulunmaz.ÖRNEK:Kökte.
b) Kromoplast
• Bitkilerde meyve ve çiçeklerin rengini verir.Likopin(kırmızı),ksantofil(sarı) ve karoten (turuncu) olmak üzere üç çeşittir.
• Bitkilerde diğer renkler koful öz suyunun asit veya baz oluşuna göre renk değiştiren
"antokyon" denen maddeler ile oluşturulur.
c) Lökoplast
• Renksizdir.Genelde kök,gövde ve tohumda bulunur.
• Nişasta,yağ ve protein depolar.
• Işıkla karşılaşınca kloroplastlara dönüşür.


KOFUL


• ER'dan,golgiden,hücre zarından ve lizozomdan oluşabilir.
• Hayvansal hücrelerde az ve küçük,bitkisel hücrelerde ise gençken küçük,yaşlandıkça büyürler.Çünkü tuzlu artıklar kofullarda biriktirilir.
• Hücre içi osmatik basınç ve pH'ı ayarlar.
• Kofulda bulunan su turgor basıncı oluşturarak hücreye diklik ve direnç verir.
• Metabolizmanın aktiflik derecesini belirler.Eğer koful büyük ve sitoplazmada miktarı çok ise
metabolizma yavaşlar.
Besin kofulu : Fagositoz ve pinositozla alınan besinlerin bir zarla çevrilmesiyle oluşur.Akyuvarlar mikropları fagositoz ve pinositozla aldığında dolayı,akyuvarlarda daha fazla sayıda besin kofulu bulunur.
Kontraktil (vurgan) koful : Tatlı su tek hücrelilerinde bulunan daimi kofuldur.Fazla suyu dışarı
atar.
Boşaltım kofulu : Artık maddeleri ekzositozla dışarı atar.


3) ÇEKİRDEK


• Hücreyi yönetir.Hücre bölünmesini sağlar.Kalıtım bilgisini taşır.4 bölümdür.

A) ÇEKİRDEK ZARI

• Çift katlı bir zardır.
• Üzerindeki deliklere por denir.Bunlar hücre zarındaki porlardan daha büyüktür.
• Hücre bölünmesi sırasında kaybolan bu zarın bölünmeden sonra yeniden yapılmasında ER
ve golgi görevlidir.


B) ÇEKİRDEK SIVISI
• Homojen görünümlüdür.İçerisinde bol miktarda ATP,nükleotit,ribozom ve protein bulunur.


C) ÇEKİRDEKÇİK
• Az miktarda DNA,bol miktarda RNA ve protein bulunur.Ribozom sentezi yapılır.Bakterilerde
yoktur.


D) KROMATİN İPLİK
• Hücrede en çok bulunan maddedir.
• DNA'nın kendisi olup kromozomları oluşturur.Kromozomlar DNA ve proteinden oluşmuştur.
Kalıtsal karakterleri taşır.Üreme ve büyümeyi sağlar.Hücreyi yönetir.

Ekleyen :Editör 3    Okunma :297803

 

 

tags

nextİçerik Hakkında Yorum Yazın...

Yazan:    

next YAZILAN YORUMLAR (77 yorum yazılmış)

box !!! :Allah razı olsun...
box mina :herşey tam yazılmış değil mi?
box bozkurt :ellerinize saglık guzel olmuş
box tahhır :sınavıma yardeımcı oldu tesekkurler
box mehmet akif :ama sitoplazmanın 2. kısmı yok
box kardelen :Cok iyi
box :şşşş :harika
box the boss :adam gibi site
box Zeynep :Mitokondri değil mi?
box irm :performansıma çok yardımcı oldu çok tesekkürler .)
box xxxx56 :cok yararlı bir site
box esra :İyi olmuş
box Hayatİ KELEŞ :teşekkürler bilgileriniz çok kısa ve öz kısa sürede akılda kalıcı şekilde...
box furkann :çok beğendim teşekkürler
box inci :güzelll hem çok işime yaradı sağolun
box Ceyhun :Teşekkürler :)
box ZeynoOo.. :Çok hoş bisayfa
box Kadir :Güzel süper olmuş
box esma :çok işime yaradı sağolun sınavıma yardımcı oldu...
box Hikmet :çok güzel olmuş fakat biraz daha ayrıntıya girseydi çok iyi olurdu ama bu halide çok güzel :D
Tüm Yorumları Görmek İçin Tıklayın...
box DİYAR :allah razı olsun süperrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr
box atilla :elinize sağlık
box Helil İBO :hmm güzel yazı teşekkürler . Hocalar uzun uzun yazdıyorlar
box mr.mert:) :teşekkür ederim işimi gördü :)
box seher sevim :okumadım ama süper diyorlar herhalde süperdir
box ece :very good
box ece :çok güzel bir site
box asia kıtası :umarım bilgiler doğrudur yoksa yazılıda alırım 0 ı
box Fundii :Çok güzel bi site
box serhat :biraz kısa ama süper
box Rihanete :çok açık ve net olmuş çok yardımcı oldu tişekürler...
box Pelda :Güzel
box Peldaa :Bizim hoca anlatamıyınca burdan çalışmak zorunda kaldım ama güzel olmuşş
box BURAK :ÇOK HOŞ OLMUŞ SAĞOLUN :d
box ılgın :güzel bir anlatım
box deli :aaa gerçekten çok hoş olmuşşş
box dikkat :hayvan hücrelerinde çok ve küçük görülür siz az ve küçük yazmışsınız ve imlada da yanlışlarınız var.
box Ömer Faruk paksoy :Saolun adamsınız
box KEREM :İÇERİK OLARAK TÜM KONULARI KAPSAMIYOR AMA İÇİNDE BULUNAN KONULAR GAYET AÇIK VE ÖZ ELİNİZE SAĞLIK.
box ELA :SÜPER OLMUŞ COOOOK SAĞOLUN ALLAH NE MURADINIZ VARSA VERSİN
box ELA :SÜPER OLMUŞ COOOOK SAĞOLUN ALLAH NE MURADINIZ VARSA VERSİN
box ELA :SÜPER OLMUŞ COOOOK SAĞOLUN ALLAH NE MURADINIZ VARSA VERSİN
box ELA :SÜPER OLMUŞ COOOOK SAĞOLUN ALLAH NE MURADINIZ VARSA VERSİN
box Mert :Harika
box Nurrê :Çok sağolun
box V.ç :Hoca anlatmayınca iş başa düştü
box Semanur :Çok sağolun harika özetleme olmuş
box jiyan :süperrrrrrrrrrrrrrrrrrr
box nommett :gercekten yararlı bir sayfa :)
box hüseyin :okula glememiştim. harika özet olmuş :)
box dılda :Çok güzel anlattı teşekkürler
box Ayşenur :harikaymis tesekkurler cok isime yaradi
box çağlaa :gerçekten güzel anlatım saolun
box cinpolat :Gercekten sağolun çok işime yaradı
box Can :Sizin sayenizde performans ödewibden aldım çok teşekkürler. Allah sevdiğinize kavuştursun tuttugunuzu altın etsin inşallah
box ismail bey :gerçekten çok iyi çok sağolun
box sait :Guzel
box Muazzattin :Cok güzel anlaşır
box çızzz :HARİKA OLMUŞ SÜPERRRR OLMUŞ KISA VE ÖZ
box sivri zeka :cok güzel bilgiler tesekkur ederim :)
box çemçük ağızlı :Güzel ve Öz olmuş...Teşekkürler
box Filli boya :İşime yaradı Teşekkürler :))
box BİYOLOJİ DELİSİ ::) HARİKA OLMUŞ ÇOKKKKK SAOLUNNNNNNNNNNNNNN TEŞEKKÜÜRRLLEERR:)
box sıla :100 aldım saol yalnız nesimin yorumu boooooooooooooooooook gibi olmuş
box kız :bence süper oldu proje ödevim den 100 aldım tşk ler admin bu siteyi svyorum
box Cali kusu :anatomi performans odevim icin cok calismam lazim
box Tatlı bela :Gerçekten çok güzel bir site hazırlayanlara tşkr ediyorum
box Hatice :Çok guzel olmus performans odevim icin cok etkili oldu tesekkurler
box Final Öğrencisi :D :Sonunda plastidleri arıyorum sonunda buldum helal olsun adminn :D
box emre can cubuk :Cok guzel isime yaradi
box Biri :Bilgiler kısa ve net tam istediğm gibi bir calışma oldu sagolun
box mevlüt :performans odevlerimi yaptın allah razı olsun
box kubr :Cok guzelllll performansimi yaptim
box çalıştım :bilgileri çok güzel bir şekilde aktırmışsınız.ellerinize sağlık, teşekkürler.
box Ece :Çok yardımcı oldu çok teşekür ederim sağ olun
box öğrenci :Güzel kısa ve net gerçekten. Teşşekür ederim . Faydalandım.
box çaylak öğrenci :gerçekten mükkemmel sunumum için okulun başından çalışıyorum ellerinize sağlık :)

DERS VE ÇALIŞMA NOTLARI / KONU ÖZETLERİ ANASAYFA